مكدّر باشد و آن معاشرت باعث زيادتى آگاهى و تنبّه او و نفرت او از دنيا گردد و در ضمن معاشرت چون غرض او خدا است از هدايت ايشان يا غير آن از اغراض صحيحه ثوابهاى عظيم حاصل كند . چ نانچه به سند صحيح از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه خوشا حال بندهء خاموش و گمنامى كه مردم زمانهء خود را شناسد و به بدن با ايشان مصاحبت كند . و با ايشان در اعمال ايشان با دل مصاحبت ننمايد پس او را به ظاهر شناسند و او ايشان را در باطن شناسد .
پس آنچه مطلوب است از عزلت آن است كه دل معتزل باشد از اطوار ناشايستهء خلق و بر ايشان در امور اعتماد نداشته باشد و پيوسته توكّل به خداوند خود داشته باشد و از فوايد ايشان منتفع گردد و از مفاسد ايشان محترز باشد و اگر نه پنهانى از خلق چارهء كار آدمى نمىكند بلكه اكثر صفات ذميمه را قوىتر مىكند ماند عجب و رياء و غير ذلك . « 1 »
سيّم : قال عليه السّلام : اذا اضيف البلاء الى البلاء كان من البلاء عافية . « 2 »
يعنى : فرمود آن حضرت ، هرگاه بر آيد بلايى بر بلايى خواهد بود ، از آن بلاء عافيت .
فقير گويد : اين فرمايش حضرت شبيه است به كلام جدّش امير المؤمنين عليه السّلام كه فرموده :
عند تناهى الشّدّة تكون الفرجه ، و عند تضايق حلق البلاء يكون الرّخاء .
نزد پايان رسيدن سختى ، گشايش است ، و نزد تنگ شدن حلقههاى بلا آسايش است .
قال اللّه تعالى :
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً . إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً
. « 3 »
يعنى : حقّ تعالى فرموده : بدرستى كه با دشوارى آسانى است . باز فرموده :
هامش
( 1 ) عين الحياة ، ص 211 .
( 2 ) بحار الأنوار ، ج 67 ، ص 240 .
( 3 ) سورهء انشراح ، آيهء 5 - 6 .