همانا با دشوارى آسانى است .
و قال امير المؤمنين عليه السّلام : انّ للنّكبات غايات لا بدّ ان تنتهى اليها ، فاذا احكم على احدكم فليطأطأ لها و ليصبر حتّى تجوز ، فانّ اعمال الحيلة فيها عند اقبالها زائد فى مكروهها . « 1 »
يعنى : حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرموده كه : همانا براى نكبتهاى روزگار نهاياتى است كه لا بد و ناچار بايد به آن نهايت برسند ، پس هرگاه استوار و محكم گردد بر يكى از شماها پست كند سر خود را از براى آن و صبر نمايد تا بگذرد ، همانا به كار بردن حيله و تدبير در آن هنگامى كه رو نموده است زياد مىكند در مكروه آن :
اى دل صبور باش و مخور غم كه عاقبت * و اين شام صبح گردد و اين شب سحر شود
چهارم : فرموده : هرگاه دنيا رو كرد بر قومى بپوشاند به ايشان محاسن غير ايشان را ،
و هرگاه پشت كرد بر ايشان بربايد از ايشان محاسن ايشان را . « 2 »
مؤلّف گويد كه : اين كلام شبيه است به كلام جدّش امير المؤمنين عليه السّلام كه فرموده :
اذا اقبلت الدّنيا على احد اعارته محاسن غيره ، و اذا ادبرت عنه سلبته محاسن نفسه . « 3 »
يعنى : چون روى نهاد دنيا بر كسى عاريه مىدهد بر او نيكويىهاى ديگران را ، و چون پشت گردانيد از او ، مىربايد از او محاسن و نيكوهاى نفس او را .
گويند : در ايّامى كه آل برامكه را بخت و طالع مساعد بود ، رشيد در حقّ جعفر بن يحيى برمكى قسم مىخورد كه او افصح است از قسّ بن ساعده ! و شجاعتر است از عامر بن طفيل ! و اكتب ( يعنى : نويسندهتر ) است از عبد الحميد ، و سياسىتر است از عمر بن الخطّاب ، و خوشصورتتر است از مصعب بن زبير - با آن كه جعفر خوش صورت نبود - و انصح ( يعنى : خيرخواهتر ) است از براى او از حجّاج براى عبد الملك ، و سخىتر است از عبد اللّه بن جعفر ، و عفيفتر است از
هامش
( 1 ) بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 38 .
( 2 ) بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 38 .
( 3 ) نهج البلاغه ، كلمات قصار 8 ، ص 654 ، چاپ با ترجمه آقاى فقيهى .