نفر از صحابه خواستند حركت دهند نتوانستند .
و ديگر غزوهء حنين بود كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم با ده هزار نفر از مسلمين به جنگ رفت و أبو بكر از كثرت جمعيّت تعجّب كرد و تمام منهزم شدند و با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم باقى نماند مگر چند نفر كه رئيس آنها امير المؤمنين عليه السّلام بود ، پس آن حضرت ابو جرول را كشت تا آن كه مشركين دل شكسته شدند و فرار كردند و فرار كنندگان مسلمين برگشتند .
و غير اين غزوات از جنگهاى ديگر كه ارباب سير و تواريخ ضبط نمودهاند ، و بر متتبّع آنها ظاهر است كثرت جهاد و شجاعت و بزرگى ابتلاء آن حضرت در آن غزوات .
[ وجه دوّم علم آن حضرت ]
وجه دوّم - آن كه امير المؤمنين عليه السّلام اعلم و داناترين مردم بود ، « 1 » و اعلميّت آن جناب به جهاتى چند ظاهر است .
اوّل آن كه جناب در نهايت فطانت و قوّت حدس و شدّت ذكاوت بود و پيوسته ملازم خدمت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم بود ، و از آن حضرت استفاده و از نور مشكات نبوّت اقتباس مىنمود ، و اين برهانى است « 2 » واضح بر اعلميّت آن جناب بعد از نبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم ، به علاوه آن كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم در هنگام رحلت از دنيا ، هزار باب علم تعليم آن حضرت عليه السّلام نمود كه از هر بابى هزار باب ديگر مفتوح مىشد ، چنان كه از اخبار معتبرهء مستفيضه بلكه متواتره استفاده شده . « 3 »
هامش
( 1 ) نك : مفتاح النجاء از بدخشى ، ص 85 ؛ تحفة المحبين ، ص 187 ؛ منتخب كنز العمال ( هامش مسند احمد ) ، ج 5 ، ص 33 ؛ مستدرك الصحيحين ، ج 3 ، ص 499 ؛ مسند احمد حنبل ، ج 5 ، ص 26 ؛ اسد الغابة ، ج 5 ، ص 520 ، ج 6 ، ص 22 ؛ كنز العمال ، ج 6 ، ص 153 ، 156 و 396 ؛ مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 113 ؛ الاستيعاب ، ج 2 ، ص 462 و منابع ديگرى كه در فضائل الخمسة ، ج 4 ، ص 271 به بعد آمده ، المناقب ، فصل 7 ، ص 40 .
( 2 ) و اين برهانى است لمّى .
( 3 ) نك : ترجمة الامام على بن ابى طالب من تاريخ مدينة دمشق ، ج 2 ، ص 485 ، رقم 1003 ؛ نظم درر السمطين ، ص 113 ؛ منتخب كنز العمال ( در هامش مسند احمد ) ، ج 5 ، ص 30 .