و بعد از مراجعت آن حضرت از تبوك ، در عشر آخر شوّال عبد اللّه بن ابىّ - كه رئيس منافقين بود - مريض شد و بيست روز در بستر بيمارى بود و در ذى القعده وفات كرد . و عنايت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم در حق او به جهت رعايت پسرش عبد اللّه و هم به جهت حكمتى چند كه ديگران بر آن واقف نبودند و اعتراض عمر بر آن حضرت در جاى خود به شرح رفته .
[ در بيان نزول سورهء برائت ]
و هم در سنه 9 أبو بكر مأمور شد كه مكّه رود و آيات اوائل سورهء برائت را بر مردمان قرائت كند . چون ابو بكر از مدينه بيرون شد و از ذو الحليفه محرم شده و لختى راه پيمود ، جبرئيل بر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم نازل شد و از خداى سلام آورد و گفت : لا يؤدّيها الّا انت او رجل منك . « 1 » يعنى : اين آيات را از تو ادا نكند جز تو ، يا مردى كه از تو باشد .
و به روايتى گفت : غير از على عليه السّلام تبليغ نكند ، پس حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم امير المؤمنين عليه السّلام را امر فرمود شتاب كند و آيات را از أبو بكر گرفته و خود در موسم حج بر مردم قرائت فرمايد . امير المؤمنين عليه السّلام در منزل روحاء « 2 » به أبو بكر رسيد و آيات را گرفته به مكّه برد و بر مردم قرائت فرمود . « 3 »
و در احاديث معتبره از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام آيات را برد و در روز عرفه در عرفات ، و در شب عيد در مشعر الحرام ، و روز عيد در نزد جمرهها و در تمام ايّام تشريق در منى ، ده آيهء اوّل برائت را به آواز بلند بر مشركين مىخواند ، و شمشير خود را از غلاف كشيده بود و ندا مىكرد كه طواف نكند دور خانهء كعبه عريانى ، و حجّ خانهء كعبه نكند مشركى ، و هر
هامش
( 1 ) نك : الدر المنثور ، ج 3 ، ص 209 ؛ ترجمة الامام على بن ابى طالب من تاريخ دمشق ، ج 2 ، ص 385 ؛ تفسير قمى ، ج 1 ، ص 282 ؛ مسند احمد حنبل ، ج 2 ، ص 427 ؛ الارشاد مفيد ، ج 1 ، ص 65 - 66 .
( 2 ) قريهاى است در چند ميلى مدينه .
( 3 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 282 ؛ اقبال الاعمال ، ج 2 ، ص 36 ؛ مصباح المتهجد ، ص 613 .