سرنگون ناميده مىشود و چه بسا تعداد زوايد ( در برخى مهرهها ) به شش رسد ، چهار زايده از طرفى و دو زايده از طرف ديگر و گاه به هشت عدد نيز مىرسد « 1 » . فايده اين زوايد در اطراف سوراخ مهرهاى عبارت است از كنار هم قرار گرفتن مهرهها به سبب پيوند بين زوايد ، پيوندى مفصلى به واسطه گودى در بعضى از زوايد و سرِ گوهاى ( لقمهاى ) در بعض ديگر « 2 » ) بدين صورت ستون فقرات به وجود مىآيد ) .
براى مهرهها زوايد ديگرى نيز وجود دارد نه براى اين فايده ، بلكه چون سپر دفاعى براى حفاظت و استقامت در برابر ساييدگى ، و تا رباطها بر آن بافته گردند . و آن استخوانهايى پهن و سخت مىباشند كه در طول مهرهها قرار گرفتهاند ، آنچه از اين زوايد در عقب ( مهرهها ) قرار گرفتهاند خارا و سناسن ناميده مىشوند ، و آنچه در جانب راست و چپ قرار دارند بالها ( زوايد عرضى ) ناميده مىشوند ، و همانا جنبه حفاظتى از عصب و رگها و ماهيچهها براى بالهايى است كه گرايش بيشترى به داخل در طول بدن دارند « 3 » و براى بالهايى كه جلوى دندهها ( در بخش سينه ) قرار دارند ، فايدهاى ويژه است ، و آن خوش اندام پيوند خوردن سرهاى گوژى دندهها در حفرههاى آفريده شده در آن بالها مىباشد ، و براى هر بال دو حفره ( رويه مفصلى ) و براى هر دنده دو زايده گوژى ( تكمهاى ) مىباشد « 4 » سر برخى از بالها دو شاخك مىباشند شبيه دو بال و آن در مهرههاى گردن است كه فايده آن را به زودى يادآورى مىكنيم .
براى مهرهها غير از سوراخ ميانى ، سوراخهاى ( بين مهرهاى ) ديگرى براى بيرون آمدن عصب از آن و داخل شدن رگها به آن « 5 » است بعضى از اين سوراخها بطور كامل در بدنه يك مهره جاى دارد و بعضى ديگر در بدنه دو مهره جاى دارد و جايگاه آن درست مرز
هامش
( 1 ) در هر جانب سوراخ چهار زايده .
( 2 ) لذا به اين زوايد ، زوايد مفصلى اطلاق مىشود .
( 3 ) به درون محور بدن متمايل مىباشند .
( 4 ) هر سر دنده به شكل زايدهاى برآمده و محدّب در حفره بال فرو رفته كه اين گونه پيوند باعث استحكام بسيار مىباشد .
( 5 ) محل عبور اعصاب نخاعى براى رساندن نيروى نفسانى ( حسى و حركتى ) به اعضاى بدن و داخل شدن عروق خونى به آن براى تغذيه نخاع .