هامش
مىنويسد : « اين مطلب بوسيله برخى از آيات تأييد مىشود .
« داود و سليمان . . . زكريا و يحيى و عيسى از نسل و خاندان او ( ابراهيم ) بودند » ( انعام 84 - 85 ) آشكار است كه عيسى از جهت مادر به ابراهيم منسوب است نه از پدر ، پس ثابت مىشود كه پسر دختر ، گاه پسر خود شخص خوانده مىشود . » كمال الدين بن طلحه شافعى ( در گذشته به سال 654 ) در « مطالب السئول ( ص 16 ) پس از بيان حديث غدير و نزول آيه تبليغ در آن روز ، مىگويد : در سخن پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله كه هر كس من مولاى او هستم على مولاى اوست واژه « هر كس » وجود دارد كه براى عموميت و فراگيرى وضع شده ، يعنى هر انسانى كه رسول خدا مولاى اوست ، على ، مولاى اوست . همچنين كلمه « مولا » كه در قرآن نيز آمده داراى معانى بسيارى است . گاه به معناى اولى ( شايستهتر ) : « جايگاه شما ( منافقان ) آتش است و آتش برايتان سزاوارتر است . » ( سپس برخى از معانى مولا را بر مىشمارد و مىنويسد : ) پس نسبت على به پيامبر اين گونه بود و پيامبر در خطبه ، به صراحت آن فضيلت بزرگ را ويژه على عليه السّلام گرداند و على را در امارت بر همه مؤمنان - كه تنها خاص اوست - با شخص خود شريك گرداند و براى او واژه « هر كس » را به كار برد .
در آيه مباهله آمده است : « و جانهاى ما و جانهاى شما » اين حديث از رازها و رمزهاى سخن خداوند است . مقصود از جان در آيه ، نفس و شخص على عليه السّلام است . خداوند ميان جان على عليه السّلام جان پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله نزديكى و يگانگى ايجاد كرد و با ضمير جمع ( جانهايمان ) آن را بيان فرمود و چون مرجع ضمير به واقع پيامبر است پس آنچه براى نفس رسول ثابت است براى نفس على نيز ثابت خواهد بود . پيامبر نسبت به همه مؤمنان از زندگى و خويشتن ايشان سزاوارتر است . او سرور مؤمنان است و هر معنايى كه از واژه مولا برمىآيد و بتوان آن را به رسول خدا نسبت داد ، براى على عليه السّلام ثابت است . پيامبر تمام اين مراتب را به امير المؤمنين عليه السّلام نيز اختصاص داده است و بر متأملان هويداست كه خدا و رسولش چه جايگاه والايى براى على عليه السّلام قرار دادهاند . از اين رو ، غدير ، روز عيد على عليه السّلام و هنگام شادى دوستان على عليه السّلام است .
ابو نعيم در حليه الاولياء ( ج 1 ، ص 66 ) به سند خود روايت كرده كه على عليه السّلام بر رسول خدا وارد شد و پيامبر فرمود : « آفرين به سرور مسلمين و پيشواى متقيان » سرورى مسلمانان و پيشوايى اهل تقوى ويژگيهاى نفس پيامبر بود و خداى بزرگ از نفس على به جان و نفس پيامبر تعبير كرد و به صفات روحى پيامبر توصيفش نمود .
از آنچه گذشت در مىيابيم كه مهر پيامبر به على ، فاطمه ، حسن و حسين عليهم السّلام و گزينش و برترى آنها نسبت به ديگران ، به خلاف آنچه زمخشرى و ديگران پنداشتهاند ، به انگيزه انسانى - كه در همه موجودات