اراده پيامبر موافق اراده خداست
اماميه باور دارند كه پيامبر آنچه را كه خداوند اراده كرده ، قصد نموده و آنچه خدايش ناپسند داشته ، ناپسند دانسته است . پيامبر در اراده و كراهت با پروردگار مخالفت ننموده است .
اشاعره موضعى مخالف دارند و خواست و ناخواست پيامبر را مخالف خدا مىدانند « 1 » زيرا ( به رأى ايشان ) خداوند از كافر سركشى و گناه خواسته و پيامبر خلاف اين امور را . پناه بر خداوند بزرگ از مذهبى كه ثمره آن مخالفت خواست خدا و پيامبرش باشد « 2 » و اراده پروردگار با اراده شياطين همسو گردد .
ما فاعل اعمال خود هستيم
اماميه « 3 » و معتزله همداستانند كه ما بجاى آورنده اعمال خود هستيم و در اين حكم ، دعوى بداهت و ضرورت كردهاند . هيچ عاقلى در تفاوت ميان حركات اختيارى و اضطرارى ترديد نمىكند و اين مطلب در نهاد هر خردمندى ، بلكه در فطرت كودكان
هامش
( 1 ) . بنگريد به : الفصل في الملل و الاهواء و النحل ، ابن حزم ، ج 3 ، ص 52 ، و بعد از آن و ص 142 و بعد از آن
( 2 ) . اين نظر از پايهها و اركان مذهب اشعرى است و اشاعره در بيشتر مسائل اعتقادى خود از آن بهره مىبرند .
( 3 ) . بر محققى كه آثار اماميه را به خوبى پژوهش كرده باشد پوشيده نيست كه آنان جبر و تفويض را بر خلاف اشاعره و معتزله ، باطل مىدانند همان گونه كه به تواتر از امامان اهل بيت - درود بر ايشان - وارد شده است :
« نه جبر است و نه تفويض بلكه چيزى است ميان اين دو » ايشان جبر و تفويض را با « لاى نفى جنس » ابطال نمودهاند و امر بين امرين را اين گونه تفسير نمودهاند كه مالكيت راستين - كه در آن به ضرورت عقل و وجدان ترديدى نيست - قدرت و توانايى كه بندگان صاحب آن هستند ، از خداست كه به آنها بخشيده است و مالكيت او از بندگان فراتر و بيشتر است و بر آنچه مردمان مىكنند ، تواناتر . بندگان به اجازه او برمىگزينند يا ترك مىكنند و در امور خويش تصرف مىنمايند . خداوند فرموده : « پروردگار هيچ كس را جز به اندازه طاقتش مكلف نمىكند » ( بقره ، 286 ) و « تا مىتوانيد از خدا بترسيد و گوش فرا داريد و اطاعت كنيد . » ( تغابن ، 16 ) و آيات ديگر .