مدينه ، پس از آن كتابخانه احمد تيمور مصرى شامل بيست و چهار هزار جلد كتاب ؛ از آن جمله هفت هزار به خط نويسندگان ، پس از آن كتابخانه احمد زكى پاشا . « 1 »
[ قرآن ، سرچشمهء تأليفات اسلامى ]
( 1 ) اگر چه بسيارى از كتابهاى اسلامى از ميان رفتهاند ، اما اصل اصيل در تفاصيل مدنيت اسلامى ، همانا قرآن است كه در طول قرآن ، ضوابط مدنيت اسلامى را حفظ كرده است .
گويند : قرآن به عربى نازل شد ، عجمان تفسيرش كردند ، مغربيان حفظش كردند ، مصريان بدان سخن گفتند ، تركان خوب گوش دادند و يمنيان به بخش اخروى آن عمل كردند .
در چهارده قرن ، مسلمانان به تفسير قرآن پرداخته ، نكتهها و فايدههاى آن را به دست آوردند . محمّد بن احمد اسكندرانى دمشقى ، علوم طبيعى قرآن را در سه مجلّد به نام كشف الاسرار النورانية القرآنية فيما يتعلق بالاجرام السماوية و الارضية و الحيوانات و النباتات و الجواهر المعدنية استخراج و تنظيم كرد ( ط : 1299 ) . احمد مختار پاشا زكى كتاب مواقف الآى القرآنية للعلوم الفلكية را دربارهء هفتاد آيهء قرآنى نوشت .
محمّد بن بخيت مطيعى حنفى ، كتابى در يك مجلّد در تطبيق قواعد هيئت با قرآن نوشته كه در باب خود از همه جامعتر مىباشد و به طبع رسيده است . شيخ طنطاوى جوهرى كتابهاى نظام العالم و الامم ، نهضة الامة و قيامها ، ميزان الجواهر و جمال العالم را در تطبيق علوم جديد و قرآن نوشته است [ و تفسير مشهورى نيز دارد ] .
( 2 ) فريد وجدى در مجلة الحياة و كتاب كنز العلوم و اللغة و دائرة المعارف و الاسلام و المدنيّة و صفو العرفان قوانين اجتماعى و علوم روانشناسى از قرآن بيرون كشيده است . هبة الدين شهرستانى در الهيئة و الاسلام جاهاى خالى اين بحث را پر كرده است . مؤلف كتاب حاضر ، در كتاب اليواقيت الثمينة احاديثى را كه ظهور راه آهن و وصول آن را به مدينه پيشبينى كرده ، گرد آورده است كه در 1399 در الجزاير چاپ شده و گويا به فرانسوى نيز ترجمه شده است .
قرآن و سنت ما را محدود نكرده است كه آنچه در آن نيست ، ولى در خور آينده هست نپذيريم . آنچه قرآن و سنت ما را از پذيرفتن آن نهى مىكند ، اخلاقيات زيانبار است . ( امّا هر چه سودمند و فايدهاش آشكار است ، حاشا كه قرآن از آن منع نمايد ) .
هامش
( 1 ) . اطلاعاتى كه مؤلف در اينجا به دست داده ، بسيار بسيار ناقص و مربوط به هشتاد سال پيش است . به علاوه ، وى مطلقا از كتابخانههاى ايران و عراق خبرى نداشته است ، م .