( 1 ) ثروت عبد الرحمن بن عوف به جايى رسيد كه گويند اگر سنگى را بر مىداشت ، اميد آن مىرفت كه در زيرش طلا باشد و زمانى كه مرد ، طلاى به جا مانده از او را با تبر تقسيم مىكردند و پنجاه هزار دينار وصيت ( به انفاق ) كرد و در يك روز سى غلام آزاد نمود و يك بار نصف مالش را صدقه داد چهار هزار ، و بار ديگر چهل هزار ، و بار ديگر پانصد اسب ، و بار ديگر پانصد شتر ماده . ترمذى آورده است كه عبد الرحمن باغى به ارزش چهل هزار ( درهم ؟ ) براى زنان پيغمبر ( ص ) وصيت كرد .
( 2 ) عروة بن زبير گويد : عبد الرحمن براى اهل بدر كه چهار صد نفر از آنان باقى بود ، هر يك چهار صد دينار وصيت كرد كه گرفتند و از آن جمله عثمان بود . نيز يك هزار اسب در راه خدا وصيت كرد . از انس روايت است كه بعد از مرگ براى هر يك از چهار زنش يكصد هزار ( درهم ؟ ) باقى گذاشت و ما ترك او سه ميليون و دويست هزار ( درهم ) بود و اين نسبت به ما ترك زبير بسيار كم است . احتمال دارد آن به دينار و اين به درهم باشد ؛ زيرا ثروت هنگفت عبد الرحمن بن عوف مشهور است . وى چنان كه نوشتهاند ، در تجارت بخت يار بود و مال بسيار به ارث گذاشت ، از آن جمله يك هزار شتر و سه هزار اسب و يك صد اسب كه در « البقيع » چرانيده مىشدند و در سالهاى پرآب با بيست شتر آبكش زراعت مىكرد و خوراك خانوادهاش را از همان ذخيره مىنمود . يك زن خود را طلاق داد و ثلث ثمن و بعضى گفتهاند ربع ثمن مال عبد الرحمن را به هشتاد و سه هزار ( درهم ؟ ) صلح كردند .
( 3 ) ابو نعيم در حلية الاولياء روايت كرده است كه عبد الرحمن سى هزار نفر را آزاد كرد ( ! ؟ ) . در طبقات ابن سعد آمده است كه عبد الرحمن زنى انصارى گرفت با سى هزار ( درهم ؟ ) مهريه .
صدقات وى از شمردن و گفتن گذشته است . در زمان عثمان ، توسعهء دارايى مردم بيش از زمان عمر بود و لباس و مسكن و خوراك نفيس به كار بردند و ملك و اثاث اندوختند .
( 4 ) مسعودى در مروج الذهب گويد : روزى كه عثمان كشته شد ، نزد خازنش يكصد و پنجاه هزار دينار و يك ميليون درهم پول داشت و املاكش در وادى القرى و خيبر و . . . ، به دويست هزار دينار مىارزيد و شتران و اسبان بسيار به جاى گذاشت .
( 5 ) در طبقات ابن سعد « 1 » آمده است كه از زبير چهار زن به جا ماند كه هر كدام يك ميليون و سيصد هزار ( درهم ؟ ) ارث بردند و جمع ميراث او ، پنجاه و سه ميليون و يكصد هزار ( درهم ) بود . از سفيان بن عيينه روايت كردهاند كه از ميراث زبير ، چهل ميليون درهم تقسيم شد .
هامش
( 1 ) . ابن سعد ، الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 77 .