( 1 )
پيغمبر ( ص ) پنير رومى ميل كرد و آن را با كارد بريد
ابو داود از ابن عمر روايت مىكند كه در تبوك براى پيغمبر ( ص ) پنير آوردند كه ساختهء نصارى بود ، و بعضى گفتهاند ساختهء مجوس بود . حضرت كارد خواست و بسم اللّه گفت و تكهاى از آن برداشت . از ابن عباس روايت است كه پيغمبر ( ص ) در فتح مكه پنير ديد ، پرسيد : اين چيست ؟ گفتند : اين را در سرزمين عجم مىسازند . حضرت فرمود : با كارد تكه كنيد و بخوريد . در روايت بيهقى به اين صورت است كه اصحاب پنداشتند حضرت بر آن حكم ميته مىكند ، ولى حضرت فرمود : بخوريد . در روايتى ديگر آمد كه فرمود : با كارد تكه كنيد و بخوريد . خطابى گويد : به سبب مشاركت مسلمانان در عمل ، آن را مباح فرمود .
مقريزى در اين كلام تأمل مىكند ؛ چون در آن موقع ، در شام و فارس كسى از مسلمانان نبوده كه در ساختن پنير مشاركت داشته باشد ، اما در معناى ظاهر عبارت ترديدى نيست .
( 2 )
تعيين محل بازار توسط پيغمبر ( ص )
طبرانى روايت مىكند كه مردى نزد پيغمبر ( ص ) آمد و گفت : محلى را براى بازارگاه در نظر گرفتهام ، آيا ملاحظه نمىفرماييد ؟ حضرت برخاست و همراه وى رفت تا به آن محل رسيد و پسنديد و با پا بر آن كوفت و فرمود : اين خوب بازارگاهى است ؛ زيان ندارد و خراج بر شما بسته نمىشود . در روايت ابن ماجه هست كه حضرت به بازارگاه نبط رفت و آنجا را ديد ، فرمود : اينجا براى شما بازارگاه نيست . سپس به زمينى كه آن مرد نشان مىداد برگشت و در آن گردش كرد و فرمود : اين بازارگاه شماست ؛ زيان ندارد و خراج بر شما بسته نمىشود .
( 3 )
بازارگاههاى جاهليت كه در اسلام نيز مورد استفاده قرار گرفت
بخارى در الصحيح آورده كه عكاظ ، مجنه و ذو المجاز ، در جاهليت بازارگاه بود و چون اسلام آمد ، مسلمانان ، تجارت در آنها را گناه انگاشتند ، آيه آمد كه «
لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ
» . « 1 » ابن عباس در اصل روايت ، بند « فى مواسم الحج » را افزوده است . اگر كسى بپرسد : چرا پيغمبر ( ص ) در حجر ثمود ( در مسير تبوك ) توقف نفرمود و حتى از نانى كه با آب حجر تهيه شده بود ، تناول نكرد ؛ اما در بازارگاههاى جاهليت توقف مىنمود و از آنجا استفاده مىكرد ، پاسخ اين است كه در بازارگاههاى جاهليت ، فقط خريدوفروش
هامش
( 1 ) . بقره ، 198 .