( 1 )
بريدن و آتش زدن درختان دشمن
در صحيح مسلم آمده است كه پيغمبر ( ص ) نخلهاى بنى نضير را قطع كرد و آيه نازل شد كه «
ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوها قائِمَةً عَلى أُصُولِها فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَ لِيُخْزِيَ الْفاسِقِينَ
« 1 » ؛ هر نهالى كه شما بريديد يا بر پايهء خودش باقى گذاشتيد به اذن خداست تا فاسقان را رسوا كند » .
( 2 )
در حفر خندق
پيغمبر ( ص ) در جنگ احزاب ، براى دفاع از شهر دستور داد خندق بكنند و براى تشويق مسلمانان ، شخصا نيز كار مىكرد . ابن الجوزى در صفة الصفوة گويد : پيغمبر ( ص ) خط خندق را كشيد و براى ده نفر چهل ذراع تعيين فرمود و مهاجران و انصار بر سر اينكه سلمان جزء كدام گروه باشد ، بحث مىكردند ؛ چون مردى قوى بود . رسول الله فرمود : « سلمان منّا اهل البيت » ؛ گويند وقتى سواركاران قريش آمدند و خندق را ديدند ، گفتند : به خدا اين حيله و تدبيرى است كه عرب بلد نبود . در الاستيعاب آمده است : گوينده اين سخن ، ابو سفيان و پيشنهاد كنندهء حفر خندق ، سلمان فارسى بود .
( 3 ) سهيلى در الروض الانف گويد : خندق ، از حيلههاى جنگى ايرانيان بود و سلمان ، مسلمانان را بدان راه نمود . ايرانيان ، مبتكر خندقاند و بختنصّر ، نخستين كسى است كه در جنگ كمين كرد . جواز خندق و امثال آن از آيهء «
وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ
» « 2 » به دست مىآيد .
مؤلف مىگويد : سرزمينهايى كه تنظيمات جنگى و اسلحههايى متناسب آنچه همسايگان دارند نداشته باشند ، خوراك متجاوزان مىشوند و حال پيغمبر گرامى ما اقتضا مىكند بهترين شيوهها را به كار برده باشد ، چه آن روشها را قوم عرب مىدانستند و چه نمىدانستند ؛ چنان كه دربارهء عاصم بن ثابت فرمود : « هر كس مىجنگد ، بايد مثل اين بجنگد » .
( 4 ) ابن تيميه گويد : پيغمبر ( ص ) مبعوث بر جنگ با ترك نيز بوده است و پيشبينى فرموده كه امتش با ترك [ شامل مغول و تركمان ] خواهند جنگيد . عربها در جنگ با ايرانيان ، نخست از كمانهاى عربى استفاده مىكردند كه نسبت به كمانهاى ايرانى سودمند نبود . پس ناچار به اسلحهاى دست يازيدند كه بتوانند پيروز شوند . نيز به عمر خبر دادند كه ايرانيان زير زره ، پرنيان مىپوشند و ما از هيبت آنان مىهراسيم . عمر گفت : شما هم بپوشيد . پيغمبر ( ص ) هم در عمرة القضاء دستور سرود و مشق رزمى داد تا مشركان قوّت مسلمانان را ببينند .
هامش
( 1 ) . حشر ، 5 .
( 2 ) . انفال ، 60 .