پاسخ فارغ شد ، پرسيد : شما كى هستيد ؟ حضرت فرمود : « من ماء » ؛ و بازگشت . آنگاه على ( ع ) ، زبير و سعد وقاص را براى كسب خبر به بدر فرستاد . « 1 »
( 1 ) پيغمبر پيش از خروج از مدينه ، طلحة بن عبيد الله و سعيد بن زيد را براى تجسس اخبار به جاده شام فرستاد ( كه بعد از جنگ برگشتند ) و حضرت هم از غنيمتهاى بدر ، براى آنها سهم معيّن فرمود .
در احوال ابو تميم اسلمى در طبقات ابن سعد آمده است كه وى غلام خود ، مسعود بن هنيده را از عرج پياده نزد پيغمبر فرستاد تا اطلاعات مربوط به لشكر قريش و خبر آمدن آنان را برساند . در الاستيعاب « 2 » در احوال حذيفه آمده است كه پيغمبر ( ص ) وى را در جنگ خندق براى تحقيق از خبر بازگشت لشكر قريش فرستاد .
در سيره ابن اسحاق آمده است كه هوازن گرد آمدند تا در امر رسول الله ( ص ) نظر بدهند .
پيغمبر ( ص ) عبد الله بن حدرد را فرستاد كه ميان آنان وارد شود و اطلاعات بياورد و او خبر آورد كه بر جنگ با پيغمبر ( ص ) همرأى شدهاند . « 3 » در الاصابه در احوال امية بن خويلد آورده است كه پيغمبر ( ص ) وى را به تنهايى به جاسوسى قريش فرستاد .
نيز آورده است كه بشر بن سفيان عتكى را براى تجسس اخبار قريش به مكه فرستاد .
همچنين آورده است كه جبلة بن عامر بلوى در جنگ احزاب جاسوس پيغمبر ( ص ) بود . در احوال حبيب بن عدى انصارى هم از ابن ابى شيبه نقل كرده كه پيغمبر ( ص ) وى را به تنهايى به جاسوسى قريش فرستاد . نيز از بخارى نقل كرده كه پيغمبر ( ص ) ده جاسوس به رياست عاصم بن ثابت تعيين نمود . در الاستيعاب آورده است كه عباس بن عبد المطلب ، پيش از فتح مكه مسلمان شده بود و كتمان مىنمود و اخبار مشركان را براى پيغمبر ( ص ) مىنوشت و پيغمبر ( ص ) نيز به او نوشت كه اقامت تو در مكه بهتر است . همچنين در الاصابه از ابن سعد نقل كرده انس بن ابى مرثد غنوى ، جاسوس پيغمبر ( ص ) در اوطاس بود .
( 2 )
پيشوا در شهر خود جاسوس تعيين مىكند
در شمايل ترمذى در حديثى طولانى از ابو هاله آمده است كه پيغمبر ( ص ) از مردم درباره مردم مىپرسيد . تلمسانى گويد : اين از باب تجسس كه نهى شده نيست ؛ بلكه حضرت
هامش
( 1 ) . سيرة ابن اسحاق ، ج 2 ، ص 65 .
( 2 ) . ابن عبد البر ، الاستيعاب ، ص 105 .
( 3 ) . زرقانى ، شرح المواهب ، ج 3 ، ص 2 .