خديويه مصر موجود است ، فضل الخيل و ما جاء فيها من الفضل و النيل از ولى الدين ابو زرعه عراقى مصرى ، قطر السيل فى امر الخيل از محمد بن رسلان بلقينى كه دمياطى آن را تلخيص كرده و مطالبى افزوده است ، حلية الفرسان و شعار الشجعان از ابن هذيل اندلسى ، تحفة الانفس و شعار سكان اندلس در دو بخش جهاد ، و اسب و سلاح ، يقظة الناعس فى تدريب المجاهد الفارس ، تهذيب الامعان فى الشجاعة و الشجعان و راحة القلوب و الارواح فى الخيل و السلاح .
( 1 )
اسبهاى پيغمبر ( ص )
ابن جماعه در مختصر السير ، اسبهاى پيغمبر ( ص ) را نام مىبرد ، از جمله « سكب » است ؛ نخستين اسبى كه پيغمبر ( ص ) از يك عرب بيابانى خريد . پيشانى و ساق پاهايش و دست چپش سفيد ، ولى دست راستش به رنگ بدنش بور بود و ابن اثير گويد : سياه بود . براى حضرت ، هفت اسب متفق فيه است و بعضى تا پانزده اسب گفتهاند . پيغمبر ( ص ) مسابقه مىداد و به تماشاى مسابقه مىنشست و براى اسب و سواركار برنده ، شادى مىنمود .
در التهذيب نووى ، نام اسب ديگر پيغمبر ( ص ) « سبحه » است كه بر روى آن برنده شد و « مرتجز » كه به گواهى خزيمة بن ثابت ، از يك اعرابى خريد . سهل بن سعد گويد : يكى هم « لزاز » است كه مقوقس اهدا كرده بود ، يكى « لحيف » كه ربيعة بن ابى البراء هديه داده بود و يكى « ظرب » كه فروة بن عمر جدامى به حضرت اهدا كرده بود نيز اسبى داشت به نام « ورد » كه تميم دارى اهدا شده بود ، و حضرت آن را به عمر بخشيد . نيز « دلدل » را داشت كه در سفرها سوار مىشد و بعد از رحلت پيغمبر ( ص ) ، سالها زيست تا دندانهايش ريخت و برايش جو را خرد مىكردند و در ينبع مرد . نيز آن حضرت ناقهء عضباء ( شكافته گوش ) ، جدعاء ( شكافته بينى ) و قصواء ( بريده گوش ) را داشت و بعضى گويند : اين هر سه يكى است و درازگوشى به نام عفير داشت . آن حضرت ده شتر شيرده و يكصد ميش و سه نيزه و سه كمان و شش شمشير و دو زره و يك سپر داشت ( ر . ك : امتاع الاسماع بما للرسول من الابناء و الاموال و الحفدة و المتاع مقريزى در شش مجلد ) . « 1 »
( 2 ) در الاكتفاء آمده است كه خليفه دوم ، از اضافه اموال مسلمين ، وسايل جنگى و از جمله اسب تهيه مىكرد . از آن شمار است چهار هزار اسب كه در كوفه نگهدارى مىشد ، در محلى كه ايرانيان « آخور شاهان » مىناميدند . سرپرست اسبهاى كوفه ، سلمان بن ربيعه باهلى است
هامش
( 1 ) . چاپ جديد آن در پانزده جلد و ناشر آن دار الكتب العلميه ، بيروت 1999 م است ، م .