التقريب گويد : على ( ع ) در همهء صحنههاى جنگ حاضر بود ، جز تبوك كه پيغمبر ( ص ) وى را جانشين خود در مدينه ساخت . در المصنف عبد الرزاق نيز به سند صحيح از سعد بن ابى وقاص عينا آمده است : « انّ رسول الله لما خرج الى تبوك استخلف على المدينه على بن ابى طالب » .
( 1 ) در الاستيعاب گويد : پيغمبر از وقتى به مدينه آمد ، در بيشتر غزوهها على ( ع ) را در مدينه جانشين خود قرار مىداد [ و اين با شركت على ( ع ) در بيشتر ، بلكه همهء غزوات جز تبوك نمىسازد ] . ابن عربى در محاضرات الابرار « 1 » نام همهء كسانى را كه پيغمبر ( ص ) به نيابت خود در مدينه ، هنگام خروج براى حج ، عمره يا غزوه گماشته ، به اين شرح ذكر كرده است : أبو لبابه ، بشر بن المنذر ، عثمان بن عفان ، عبد الله بن ام مكتوم ، ابو ذر ، عبد الله بن عبد الله بن ابى سلول ، سباع بن عرفطه ، نميلة بن عبد الله ليثى ، عريف بن اضبط ديلمى ، ابو رهم انصارى ، محمد بن مسلمه انصارى ، زيد بن حارثه ، سائب بن عثمان بن مظعون ، ابو سالمة بن عبد الاسد ، سعد بن عباده و ابو دجانه ساعدى سپس « ولايت » هر يك را تفصيل داده است [ و عجيب اينكه يك بار جانشينى يقينى على ( ع ) را از قلم انداخته است ] .
( 2 )
پيغمبر ( ص ) چه كسى را به سرپرستى خانواده مىگماشت و به سفر مىرفت ؟
در شرح المواهب ، به نقل از شرح التقريب آمده است كه پيغمبر ( ص ) على ( ع ) را سرپرست عيال خود قرار داد و به غزوهء تبوك رفت و به دو فرمود : « تو جانشين من در خانوادهام هستى ، بزن و بگير و بده » . سپس به زنانش فرمود : به على ( ع ) گوش دهيد و اطاعت كنيد . ابن اسحاق از سعد بن ابى وقاص روايت مىكند : « خلف صلى الله عليه و سلم عليا على امر اهله و امره بالاقامه فيهم » . در طبقات ابن سعد آمده است كه پيغمبر ( ص ) ، زنان خانوادهاش را در يكى از خانههاى مستحكم مدينه جا داد و حسان بن ثابت را به حفاظت آنان گماشت . در اين موقع ، يك يهودى مىآمد به ساختمان چسبيده گوش مىداد و جاسوسى مىكرد . صفية بنت عبد المطلّب [ عمه پيغمبر ، مادر زبير ] به حسان گفت : برو پايين و اين يهودى را بكش . حسان از خود ترس نشان داد . صفيه ، خود عمودى برداشت و فرود آمد و آهسته آهسته در را گشود و آن يهودى را كشت .
هامش
( 1 ) . ابن عربى ، محاضرات الابرار ، ص 38 .