( 1 )
آيا پيغمبر ( ص ) خانهء كسى را آتش زد يا ويران كرد ؟
ابن هشام آورده است كه گروهى از منافقان در منزل سويلم يهودى گرد مىآمدند كه مردم را از شركت در غزوهء تبوك بازدارند . پيغمبر ( ص ) ، طلحة بن عبيد الله را با گروهى فرستاد كه خانه سويلم را بر سر آنان آتش بزند ، و طلحه آن كار را كرد ، و از جملهء منافقان ، ضحاك بن خليفه بود كه از پشت خانه گريخت و پايش شكست و يارانش نيز گريختند . حضرت در تبوك با وحى از قضيهء مسجد ضرار خبر يافت . مالك بن دخشم و معن بن عدى عجلانى را فرستاد و فرمود : آن مسجد را ويران كن و آتش بزن . پس آن دو رفتند و آن كار را انجام دادند .
در روايت ديگرى آمده است كه پيغمبر ( ص ) ، مالك ، معن و برادرش [ عاصم ] را فرستاد .
بغوى بر اين افراد ، عامر بن سكن و وحشى ، قاتل حمزه ، را نيز افزوده و نويسندهء التجريد ، سويد بن عباس انصارى را هم اضافه كرده است . زرقانى در شرح المواهب گويد : ممكن است پيغمبر ( ص ) نخست دو تن را فرا خوانده ، آنگاه با چهار تن ديگر تقويتشان كرده است كه راويان مختلف ، نام بعضى را به ياد داشته و بعضى را از ياد بردهاند .
ابن اسحاق گويد : مالك و معن ، به محلهء بنى سالم بن عوف ( طايفهء مالك بن دخشم ) آمدند و مالك به معن گفت : باش تا من آتش بياورم . پس به خانه رفت و يك شاخهء نخل را مشتعل كرد و آورد و با هم به مسجد ضرار حمله بردند و آن را با حاضرانش آتش زدند و ويران نمودند . در روايتى آمده است كه بين مغرب و عشا ، در حالى كه اهل مسجد در آن بودند آن را آتش زده ، با خاك يكسان كردند و اهالى مسجد هم پراكنده شدند .
نيز در الصحيح آمده است پيغمبر ( ص ) دستور داد نخلهاى بنو نضير را قطع كنند . در المدونه آمده است كه دستور داد نخلهاى بنو نضير را قطع كنند و آبادى آنان را آتش بزنند .
نخلهاى بنو نضير در محل موسوم به بويره بوده است ؛ چنان كه حسان گويد :
و هان على سراة بنى لؤي * حريق بالبويرة مستطير
( 2 )
رفتار پيغمبر ( ص ) با كسانى كه سزاوار كور كردن يا دست و پا بريدن بودهاند
بخارى ، از انس روايت كرده كسانى از طايفهء عكل يا عرينه به مدينه آمدند و از هواى مدينه مريض شدند . حضرت فرمود : به چراگاه گله شتران بروند و شير و ادرار شتر بنوشند . رفتند و نوشيدند و وقتى حال آنان خوب شد ، چوپان پيغمبر ( ص ) را كشته ، گله را بردند و خبر در اول روز رسيد . انس گويد : ما به دنبالشان بيرون رفتيم و چون آفتاب بالا آمد ، آنها را آورديم .