( 1 )
آيا زندانيان جيره داشتند ؟
ابو يوسف در كتاب الخراج گويد : خلفا بر زندانيان نان و نان خورش و پوشش زمستانى و تابستانى دادهاند و نخستين كسى كه اين كار را كرد ، على ( ع ) در عراق و سپس معاويه در شام بود . « 1 » در خطط مقريزى آمده است : گويند نخستين كسى كه زندان بنياد نهاد ، معاويه بود .
( 2 )
زدن براى تأديب
در كتاب الاقضية ابن الطلاع آمده است كه مردى عمدا غلام خود را كشت ، پيغمبر ( ص ) به وى يكصد تازيانه زد و يك سال تبعيد نمود و دستور داد بردهاى آزاد نمايد . در نور النبراس در قصهء افك آمده است كه متهم كنندگان عايشه را شلاق زدند و البته در تعدادشان اختلاف است .
مسطح و مادرش حسنه حد قذف خوردند و عبد الله بن ابى دو برابر ، يعنى يكصد و شصت ضربه شلاق خورد . عبد الله بن عمر گويد : تهمت زدن به زن پيغمبر ( ص ) چنين مجازاتى دارد .
( 3 )
تبعيد براى تأديب
حكم بن عاص تقليد راه رفتن پيغمبر ( ص ) را در مىآورد ، حضرت وى را به طائف تبعيد كرد و نفرين فرمود ؛ در نتيجه حكم دچار رعشه گرديد . عثمان حكم را به مدينه بازگردانيد ؛ بعضى گفتهاند به واسطهء قوم و خويشى ، و بعضى گفتهاند چون مدت مجازاتش تمام شده بود . بعضى گفتهاند : عثمان دستور مخصوص از پيغمبر ( ص ) در اين باب داشت !
( 4 )
تحريم معاشرت براى تأديب
در الصحيح آمده است كه سه تن : كعب بن مالك ، مرارة بن ربيع و هلال بن اميه بدون شك ورزيدن در دين خود ، از غزوهء تبوك تخلف ورزيده ، سپس عذر خواستند . حضرت ، گناهشان را بخشود ، اما به اصحاب فرمود كسى با اينها حرف نزند و پنجاه شب بر همان حال مىبودند تا خداوند توبهشان را پذيرفت و از اين مجازات به حالتى درآمدند كه به تعبير قرآن ، زمين با همهء فراخى بر ايشان تنگ شد و از خود به تنگ آمدند و دانستند كه از خدا جز به خدا پناهى نيست ( توبه ، 118 ) و بر اثر اين عقوبت ، به حالتى افتادند كه زمين و ديوار را
هامش
( 1 ) . ر . ك : ابن سعد ، الطبقات الكبرى ، احوال عمر بن عبد العزيز .