رفتند و بدين ترتيب اصل هجرت را كه يكى از اصول بنيادين در نگرش انقلابى اسلام به تحولات اجتماعى است ، پايهگذارى كردند .
جعفر بن ابى طالب عليه السلام و دوستانش نخستين گروهى هستند كه به خاطر رهايى از فشار بت پرستان ، درست مانند اصحاب كهف ، شهر و ديار خويش را رها كردند و رفتند تا در جاى ديگر آرام زندگى كنند و دين و ايمان خويش را حفظ نمايند .
ترديدى نيست كه رفتن مسلمانان به حبشه ، هجرت در راه خدا بوده و همانگونه كه گذشت نخستين هجرت در اسلام است . در همان زمان به اين سفر هجرت اطلاق شده است . از جمله خداوند دو بار در سورهء نحل از اين هجرت ياد مىكند :
بار نخست هجرت را بعد از آن مىداند كه جماعت مسلمانان ظلم شده است :
وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ لَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
« 1 »
بيشتر مفسران ، اين آيات را دربارهء مهاجران حبشه دانستهاند . برخى هم اين آيه و آيات بعد از آن را مدنى دانستهاند كه نبايد درست باشد .
طبرى از قتاده نقل كرده است كه اينان اصحاب محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم بودند كه اهل مكه به ايشان ستم كردند و آنان را از سرزمين خود بيرون راندند تا آنكه طوايفى از آنان به حبشه رفتند . سپس خداوند مدينه را براى آنان آماده ساخت . به هر روى ، مفسران آيهء مزبور را دربارهء هجرت به حبشه دانستهاند . « 2 »
بار دوم در همان سوره ، هجرت آنان را بعد از فتنهء كافران مىداند :
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هاجَرُوا مِنْ بَعْدِ ما فُتِنُوا ثُمَّ جاهَدُوا وَ صَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
. « 3 »
هامش
( 1 ) . نحل : 41
( 2 ) . جوامع الجامع : 2 / 326 ، تفسير الصافى : 3 / 136
( 3 ) . نحل : 110