عَذاباً أَلِيماً
( فتح 16 ) يعنى بگوى مر بازماندگان را از اعراب كه زود باشد كه خوانده شوند به سوى قومى كه خداوند بأس شديدند قتال مىكنند يا صلح مىنمايند پس اگر اطاعت كنيد بدهد شما را خداى اجر نيكو و اگر پشت كنيد چنان كه پشت كرديد از پيش عذاب كند خداى شما را عذاب دردناك .
و اين قوم قوم علىاند كه معاويه و لشكر را از حرب با على منع مىكردند و هيچ ايشان را اثرى نكرد و تخلف كردند چنان كه با رسول كردند در حرب تبوك و حديبيه حق تعالى از زبان پيغمبر فرمود :
لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً
( توبه 84 ) يعنى بيرون نمىآيند با من هرگز .
و دليل بر اين كه او ظالم بود آن است كه فقها گويند كه شايد قاضى ظالم و كاذب مولى باشد چنان كه ابو هريره و غير او از قبل معاويه قضا پرسيدند و مولى بودند پس اين قول و اين تمثيل از فقهاى ايشان دلالت مىكند بر كذب و ظلم معاويه .
و رسول معاويه را گفت : معاوية فرعون هذه الامة ، و عمرو عاص سامريها ، و أبو موسى الاشعرى جاثليقها و انه سفير بين اليهود « 1 » . و قال اللّه تعالى :
وَ كَذلِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوءُ عَمَلِهِ وَ صُدَّ عَنِ السَّبِيلِ
( مؤمن 37 )
وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى
( طه 81 ) .
يعنى معاويه فرعون اين امت است و عمرو عاص سامرى امت و ابو موسى اشعرى جاثليق ايشان يعنى مصلح كار و پيك يهودان و خداى تعالى فرمود و همچنين زينت يافته شده براى فرعون بدى عمل او و ممنوع گشت از راه خود و گمراه كرده فرعون قوم خود را او راه نيافته .
و به دعوى كاذب به امامت و خلافت مستحق لعنت شد حيث قال فى آية المباهله عن سبيل المفهوم :
فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ
( آل عمران 54 ) پس بگردانيم لعنت خداى را بر دروغگويان ، و قال فى آية الافك :
إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ الْغافِلاتِ الْمُؤْمِناتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
( نور 24 ) بدرستى آنان كه مىرانند زنان شوهرداران بىخبران مؤمنات را به زنا لعنت كرده شدهاند در دنيا و آخرت و ايشان راست عذاب بزرگ .
و افك بر على آن بود كه او را بر خون عثمان متهم گردانيدند كه او را كشت يا رضا داد
هامش
( 1 ) - معجم الملاحم و الفتن 4 / 268 به نقل الملاحم ابن طاووس با اندكى اختلاف .