دارد . چنان كه مىفرمايد :
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ
« 1 » ؛ قرآن را به سوى تو فرستاديم تا آنچه را كه براى مردم فرستادهايم بيان كنى .
آنچه قابل تأمل است اينكه خداوند در اين آيه نمىفرمايد : « لتقرأ » يعنى بخوانى ، بلكه صريحا مىفرمايد « لتبيّن » يعنى بيان كنى و توضيحى دهى . بنابراين ، اگر كتاب خدا براى امت كافى باشد ، به بيان و توضيح پيامبر نياز شديد دارد . « 2 »
اگر به راستى امت اسلامى از چنين نامهاى بىنياز بودند ، چرا ابن عباس دانشمند معروف اسلام در حالى كه دانههاى اشك بسان مرواريد بر روى گونهاش مىغلتيد ، مىگفت :
يوم الخميس و ما يوم الخميس ، ثم جعل تسيل دموعه حتى رؤيت على خدّيه كأنّها نظام اللّؤلؤ ، قال : قال رسول اللّه : « ايتوني بالكتف و الدواة ، أو اللوح و الدواة أكتب لكم كتابا لن تضلّوا بعده أبدا » فقالوا . . . « 3 » .
مرواريد بر گونهاش مىغلتيد ، مىگفت : روز پنجشنبه چه روز دردناكى بود ؟
هنگامى كه پيامبر فرمود : براى من استخوان شانه و دوات و يا كاغذ و دواتى بياوريد تا چيزى بنويسم كه بعدها گمراه نشويد . گروهى گفتند كه رسول خدا . . .
آيا چنين تأثر شديدى كه ابن عباس اظهار مىدارد و با اصرارى كه خود پيامبر داشت ، چطور مىتوان گفت كه قرآن امت اسلامى را از اين نامه بىنياز ساخته است .
اكنون كه پيامبر موفق به املاى چنين نامهاى نشد ، آيا مىتوان از روى قراين قطعى حدس زد كه منظور پيامبر از اين نامه چه بود ؟
هامش
( 1 ) . نحل ( 16 ) آيهء 44 .
( 2 ) . بيان حدود نياز به قرآن به بيان پيامبر ، از حوصلهء بحث ما بيرون است و ما به طور مشروح در اين باره ، در كتاب تفسير صحيح آيات مشكلهء قرآن و جلد سوم منشور جاويد گفتوگو نمودهايم .
( 3 ) . مسند احمد ، ج 1 ، ص 355 .