لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ
« 1 » ؛ خداوند آنچه را كه شيطان انجام مىدهد ، مايهء آزمايش براى آن گروه قرار مىدهد كه قلبهايشان بيمار است و قساوت دارد و همانا ستمگران ، سخت در شقاوت و دور از نجات هستند .
وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
« 2 » ؛ تا افراد دانا بدانند كه قرآن ، حق است و از طرف پروردگار تواناست و به آن ايمان بياورند و دلهايشان در برابر آن خضوع كند ؛ خداوند كسانى را كه ايمان آوردهاند ، به راه راست هدايت مىكند .
اكنون به توضيح مفاد آيه مىپردازيم :
آيهء نخست ، سه مطلب را متذكر است :
1 . رسولان و پيامبران تمنّا مىكنند .
2 . شيطان در « تمنّاهاى آنان » مداخله مىكند .
3 . خدا آثار مداخله را محو مىكند .
با توضيح نقاط سهگانه ، مفادّ آيه روشن مىگردد .
1 . مقصود از تمنّاى رسولان و پيامبران چيست ؟
پيامبران ، پيوسته خواهان نشر هدايت و گسترش آيين خود در ميان امّتهاى خود بودند و براى پيشبرد اهدافشان نقشههايى مىكشيدند و در اين راه به انواع مصايب و شدائد تن داده و استقامت مىورزيدند . رسول گرامى ، از اين قانون مستثنا نبود . او براى پيشبرد مقاصد خود ، نقشههايى داشت و براى تحصيل آرزوهايش مقدماتى مىچيد . قرآن ، اين حقيقت را با جملهء :
ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى
بيان مىكند .
هامش
( 1 ) . همان ، آيه 53 .
( 2 ) . همان ، آيه 54 .