جنگهاى فجار
شرح اين گونه حوادث از قلمرو بحث ما بيرون است ، ولى براى اين كه خوانندگان گرامى از اين جنگها - بنا به نقل گروهى از مورخان كه در يكى از آنها رسول اكرم شركت داشت - بىاطلاع نباشند ؛ به طور اجمال به علل و كيفيت آنها مىپردازيم :
عرب جاهلى ، تمام سال را با جنگ و غارت به سر مىبرد و ادامهء اين وضع زندگى آنان را مختل مىساخت . از اين جهت ، فقط در طول سال ، در چهار ماه ( رجب ، ذى القعده ، ذى الحجّه ، محرم ) جنگ را تحريم مىكردند ، تا در اين مدّت بازارهاى تجارتى خود را باز كنند و به كار و كسب بپردازند . « 1 »
روى اين تصميم ، در طول اين چهار ماه ، بازارهاى « عكاظ » ، « مجنه » و « ذى المجاز » شاهد اجتماعات شگفتانگيزى بود و دوست و دشمن ، كنار يك ديگر به دادوستد و ابراز تفاخر مىپرداختند . سرايندگان بزرگ عرب ، سرودههاى خود را در ميان آن محافل مىخواندند . خطيبان معروف ، سخنرانى مىنمودند . يهوديان ، مسيحيان و بتپرستان با كمال اطمينان از گزند دشمن ، عقايد خود را به جهان عرب عرضه مىداشتند .
ولى در طول تاريخ عرب ، چهار بار اين سدّ شكسته شد و بعضى از قبايل عرب ، به جان يك ديگر افتادند و چون اين جنگها در ماههاى حرام اتفاق افتاد ، نام آنها را جنگ « فجار » نهادند . در اينجا اشارهء مختصرى به اين جنگها مىكنيم :
فجار نخست : طرفين درگير در اين جنگ ، قبيلهء « كنانه » و « هوازن » بودند و علت جنگ را چنين مىنويسند : مردى ، به نام « بدر بن معشر » در بازار « عكاظ » براى خود جاى گاهى ترتيب داده بود و هر روز بر مردم مفاخر خود را بيان مىكرد . روزى شمشيرى به دست گرفته ، گفت : مردم ، من گرامىترين مردم هستم و هر كس گفتار مرا
هامش
( 1 ) . از آيه 36 سورهء توبه استفاده مىشود كه تحريم جنگ در اين چهار ماه ريشه مذهبى داشته و عرب جاهلى به پيروى از سنت ابراهيم عليه السّلام آن را محترم مىشمردند .