م
ماتم
ماتم ، مأتم ، مآتم و . . . به معناى عزادارى و مصيبت و عزاست . اصل آن به معناى محلّ تجمّع زنان و مردان در غم و شادى است ، « 1 » امّا به مراسمى هم كه در سوگوارى امام حسين « ع » برگزار مىشود ، مىگويند . به محلّ عزادارى ، عزاخانه ، ماتمسرا و ماتمكده هم گفته مىشود . به برگزار كردن آيين سوگوارى ، ماتم گرفتن و به ماتم نشستن مىگويند . در آداب اسلامى ، اقامهء عزا براى متوفّى و رسيدگى به بازماندگان و تغذيهء داغديدگان آمده است . « 2 » دربارهء سيد الشهدا « ع » روايات بسيارى آمده است كه براى آن حضرت در ملكوت اعلا ماتمها برگزار شد . در زيارت مىخوانيم : « و اقيمت عليك المآتم فى اعلى علّيّين » . « 3 »
اسيران اهل بيت « ع » چون به شام برده شدند و وارد دربار يزيد گشتند ، خاندان اموى هم براى شهداى كربلا ماتم برپا كردند . « 4 » امّ سلمه نيز ، پس از خبر يافتن از شهادت امام حسين « ع » توسّط آن شيشهء پر از خاك كه به خون تبديل شده بود ، آن روز را روز ماتم و نوحه بر حسين « ع » قرار داد . « 5 » به روايت امام صادق « ع » ، پس از شهادت ابا عبد الله ، همسر او
هامش
( 1 ) - مجمع البحرين ، طريحى .
( 2 ) - ر . ك : « بحار الأنوار » ، ج 79 ، ص 71 تا 113 « باب التعزية و المآتم » كه به آداب و سنن مربوط به ماتم و تعزيت گويى و سوگوارى پرداخته است .
( 3 ) - بحار الأنوار ، ج 98 ، ص 241 و 323 .
( 4 ) - همان ، ج 45 ، ص 143 و 155 .
( 5 ) - همان ، ص 231 .