شور زدن
از اصطلاحات خاصّ عزادارى و نوحهخوانى است . وقتى سينهزنى يا زنجير زنى به نقطهء اوج خود مىرسد ، ريتم حركات و صداها سريعتر و پرشورتر شده ، با كلماتى همچون « حسين حسين » و . . . بر سر و سينه مىزنند . گاهى هم كسانى در اين حال غش مىكنند و از خود بىخود مىشوند ، آنان را از ميان جمع بيرون برده ، آب به چهرهاش مىريزند تا به خود آيد . وقتى دستههاى عزادار و زنجير زن به حال « شور » مىرسند ، طبلها و سنجها را با شدّت بيشترى به صدا در مىآورند . اين حالت در عزاداريهاى برخى شهرها بيشتر رايج است .
شهادت
حاضر بودن ، گواهى دادن ، كشته شدن در راه خدا . در فرهنگ قرآنى ، از شهادت با تعبير « قتل فى سبيل الله » ياد شده است :
« وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ »
« 1 » به كسانى كه در راه خدا كشته مىشوند ، مرده نگوييد ، بلكه آنان زندهاند ، ولى شما درك نمىكنيد . نيز ، خداوند مشترى اموال و جانهاى كسانى است كه در راه خدا مىجنگند ، مىكشند و كشته مىشوند و پاداش بهشت از خداوند مىگيرند :
« إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ . . . »
« 2 »
اين فداكارى و از جانگذشتگى در راه خدا و دين ، نهايت رستگارى انسان مؤمن است و آنان كه جان خويش را بر سر دين مىنهند ، هم به كاميابى ابدى در آخرت مىرسند ، هم شهادتشان سرچشمهء الهام و الگوى فداكارى براى ديگران محسوب مىشود . نخستين شهيد اسلام ، « سميّه » مادر عمّار ياسر بود كه با نيزهء ابو جهل در زير شكنجه به شهادت رسيد . پس از او نيز مسلمانانى كه چه زير شكنجهها ، چه در جبهههاى نبرد با مشركان و چه در دفاع از حق و مواجهه با حكّام ستمگر جان باختهاند ، همواره سرمشق آزادگان خداجوى بودهاند .
در علّت نامگذارى چنين مرگى به « شهادت » ، گفتهاند : « يا بدان جهت است كه فرشتگان رحمت خدا در صحنهء شهادت حضور مىيابند ، يا بدان سبب كه خدا و رسول ،
هامش
( 1 ) - بقره ، آيه 154 .
( 2 ) - توبه ، آيه 111 .