شمايل
در اصل ، به معناى صفتها و خصلتهاى انسان است ، امّا به چهره و ويژگيها و مشخّصات صورت نيز گفته مىشود . همچنين به صورت نگارى و ترسيم چهرهء بزرگان دين و نگارگرى وقايع مذهبى « شمايل سازى » مىگويند . « شمايل گردان » نيز به كسى گويند كه « تصويرهاى قاب كردهء بزرگان دين را به معرض نمايش گذارد » . « 1 »
از سنتهاى مذهبى قديم در تكايا آن بوده كه در ايّام عزادارى براى يادآورى فرات ، تشتى پرآب در گوشهاى از تكيه مىنهادند ، و علمى را به ستونى به نشانى علمدارى حضرت عبّاس مىبستند و بر روى پردهها يا ديوارها شمايلى از شهادت هفتاد و دو تن مىكشيدند و در و ديوار را رنگ عزا مىدادند ، تا هماهنگ با محتواى تعزيه و شبيهخوانى باشد . شمايلنگارانى هم همواره بودهاند كه ذوق و هنر خويش را در راه ابا عبد الله « ع » و موضوعات دينى مربوط به أئمّه وقف مىكردند . و كسانى با عنوان « پردهدار » به مرثيهخوانى پاى اين شمايل و تصويرهاى مذهبى مىپرداختند . به آنان « شمايل خوان » هم مىگفتند . تابلوهاى تصويرگران وقايع مذهبى ، بر محور قصص قرآنى ، جنگهاى پيامبر و حضرت على « ع » ، ثبت وقايع عاشورا ، خروج مختار و . . . است .
- تعزيه ، شبيهخوانى ، پردهخوانى
شمر بن ذى الجوشن
از فرماندهان خشن و جنايتكار سپاه كوفه در حادثهء كربلا و از قاتلان سيد الشهدا عليه السلام . وى از طايفهء بنى كلاب و از رؤساى هوازن ، و مردى شجاع بود كه در جنگ صفين هم در لشكر امير المؤمنين « ع » بود ، سپس ساكن كوفه شد و به روايت حديث پرداخت . نامش « شرحبيل » و كنيهاش « ابو السابغه » بود . وى از فرماندهان سپاه عمر سعد در حادثهء كربلا بود و پس از سستى ابن سعد در برخورد قاطع با امام حسين « ع » همراه با فرمانى از سوى ابن زياد به كربلا آمد كه اگر عمر سعد حاضر به انجام مأموريت نباشد ، وى آن را بر عهده گيرد . در كربلا ، فرمانده جناح چپ ميدان بود . پس از شهادت امام حسين « ع » ، عبيد الله سر امام حسين را همراه او به شام نزد يزيد فرستاد . سپس وى به كوفه بازگشت . وقتى قيام مختار در كوفه پيش آمد ، شمر از كوفه بيرون رفت . مختار غلام
هامش
( 1 ) - فرهنگ فارسى ، معين .