در ركاب « قائم » عليه السلام است . اين القاء فرهنگ شهادت طلبى در جان و انديشهء شيعه است : « و ان يرزقنى طلب ثاركم مع امام هدى ظاهر . . . » ( زيارت عاشورا ) و در زيارت جامعه ، اعلام حمايت و نصرت نسبت به امام زمان « عج » است : « نصرتى معدّة لكم و مودّتى خالصة لكم » .
در زيارت شهداى كربلا ، تعبيراتى از اين قبيل ديده مىشود : اصفياء ، اولياء ، اودّاء ، انصار ، و نشاندهندهء ارزشگذارى به صفاتى چون برگزيدگى ، ولايت ، مودّت و نصرت در قاموس كربلاست . همچنين ، تقرب به خدا و رسول و ائمّه ، با برائت از دشمنان خدا حاصل مىشود . اين نيز جهتگيرى خاص اجتماعى - مكتبى زائر را مىرساند . « 1 »
- زيارت
زيارت وارث
يكى از زيارتهاى سيد الشهدا « ع » كه آن حضرت را بعنوان وارث آدم ، نوح ، ابراهيم ، موسى ، عيسى ، محمّد ، على ، فاطمهء زهرا ، خديجهء كبرى خطاب مىكند . زيارت وارث از امام صادق « ع » روايت شده است . « 2 » و همراه آداب خاصّى است و فضيلت بسيار دارد .
« زيارت وارث به زائر مىآموزد كه اسلام امامت ، رسالت تاريخى اديان توحيدى را بر دوش دارد و به همين دليل ، خاتم الاديان و پيامبرش خاتم الانبياء است و در اينجاست كه معناى امامت را مىيابد . زائر در اين زيارت ، رسالت همهء پيامبران بزرگ تاريخ را بر دوش امام حسين « ع » مىيابد و چنين مىفهمد كه گويى عاشورا نقطهء اوج نبرد همهء توحيد تاريخى با همهء شرك تاريخى است » « 3 » .
- حسين وارث آدم ، وارث
زيارت وداع
در زيارت سيد الشهدا « ع » ، مستحب است پس از تمام شدن آن ، زاير بالاى سر قبر سيد الشهدا « ع » رفته زيارت وداع بخواند . متن آن و آدابش در كتب دعا و روايات آمده است « 4 » و متون مختلف و متنوعى دارد و از جمله محتويات آن خداحافظى با قبر امام و دعا
هامش
( 1 ) - براى مطالعه در تحليل محتوايى زيارتنامهها ، ر . ك : مقالات زيارت در مجلهء « پيام انقلاب » . سال 1365 . از شمارهء 172 تا 181 به قلم نگارنده .
( 2 ) - مفاتيح الجنان ، ص 427 به نقل از مصباح المتهجّد ، شيخ طوسى .
( 3 ) - چشمهء خورشيد ( مجموعهء مقالات كنگرهء امام خمينى و فرهنگ عاشورا ) ، ج 1 ، ص 97 ، مقالهء « ادبيات عاشورا » .
( 4 ) - از جمله در بحار الأنوار ، ج 98 ، ص 203 و 208 .