درسهاى عاشورا
حادثهء عاشورا ، بىشك از عظيمترين رخدادهايى بود كه در تاريخ بشرى موجى عظيم پديد آورد و مسلمانان و غير مسلمانان را با ارزشهاى متعالى و مفهوم حيات هدفدار آشنا ساخت و انگيزههاى مبارزه براى حفظ كرامت انسان و نفى سلطهء ستم را در انسانها ايجاد كرد ، يا تقويت نمود . هر اندازه كه مسلمانان و انسانها با درسهاى نهفته در آن حركت خونين و عميق آشناتر شده ، از آن بهره بردهاند ، به همان ميزان عزّتمند و بزرگوار زيسته و پايههاى حكومت طاغوتها را لرزاندهاند . درسهايى كه از عاشورا مىتوان گرفت ، در سخنان امام حسين « ع » و يارانش ، عملكرد و روحيات آنان ، تأثير آن واقعه در فكر و زندگى مسلمانان و ماندگارى آن حماسه و آثارش در طول زمان نهفته است و كسى كه بدقّت در مجموعهء اين واقعه بنگرد ، با اين درسها آشنا مىشود . در اين فرهنگنامه ، در ذيل عنوانها و مدخلهاى متعدّدى به شكلهاى گوناگون به اين گونه درسها و آموزشهاى عاشورايى اشاره شده است . از جمله به اين موضوعات مراجعه شود : آثار و نتايج نهضت عاشورا ، آزادگى ، اهداف نهضت عاشورا ، ايثار ، بصيرت ، بلا و كربلا ، تاكتيكهاى نظامى - تبليغى ، جهاد ، رمز جاودانگى عاشورا ، زندگى ، زيارت ، شعارهاى عاشورا ، شهادت طلبى ، شيعهء امام حسين « ع » ، عاشورا در نظر ديگران ، عاشورا و امر به معروف ، عاشورا و سقيفه ، صبر ، على الإسلام السلام ، فتح ، فتوّت ، فرهنگ عاشورا ، فوز ، قربانى ، كلّ يوم عاشورا ، ماهيّت قيام كربلا ، مدايح و مراثى ، نماز ، نهضت يا شورش ، وارث ، وفا ، هجرت ، هل من ناصر ، هيهات منّا الذّلّة ، يا فتح يا شهادت ، يا ليتنا كنّا معك و . . . برخى عنوانهاى ديگر .
دروازهء ساعات
نام يكى از دروازههاى ورودى دمشق ، كه اسراى اهل بيت را از آنجا وارد شهر كردند ، همراه سر مطهّر امام حسين « ع » . در حالى كه مردم به شادمانى و پايكوبى و طبل زنى مشغول بودند . نام آن دروازه « باب ساعات » بود . « 1 » آن دروازه ، يكى از دروازههاى شرقى آن شهر بود كه راه حلب و كوفه به اين دروازه ختم مىگرديد . هنگامى كه اسيران به دروازهء شام رسيدند ، از شدّت ازدحام جمعيّت و مانور لشكر بنى اميّه ، ساعتها قافلهء اسرا در كنار دروازهء شام توقّف كرد . لذا شيعيان اين دروازه را « باب ساعات » ناميدند .
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 45 ، ص 128 . برخى هم علّت نامگذارى را وجود ساعتى مخصوص بر سر در آن دانستهاند ( نفس المهموم ، ص 241 ) .