محاصره كردند . « 1 » خيمهء حضرت زينب را پشت خيمهء امام حسين نصب كردند و خيام جوانان بنى هاشم اطراف خيام زنان و اطفال بود . « 2 »
خيمههاى افراشته ، برخى محل اسكان نفرات بود و برخى خيمهء آب و آذوقه و امكانات . خيمههاى اصحاب ، جدا از خيمهء اهل بيت و بنى هاشم بود . آرايش خيمهها حالت نعل اسبى داشت ، بگونهاى كه جمع و جور بود ، نه متشتّت و پراكنده ، تا قابل حفاظت بيشترى باشد . در پشت اين خيمهها خندق حفر شده بود تا از آن سمت ، مورد تهاجم قرار نگيرند . برخى از خيمهها هم مخصوص سلاح يا نظافت بود . صبح عاشورا ياران امام به خيمهء نظافت مىرفتند و خود را تميز مىكردند . در مقابل همين خيمه بود كه برير بن خضير با عبد الرحمن بن عبد ربّه از خوشحالى و شوق شهادت شوخى مىكردند . « 3 »
كيفيّت خيمههاى حسينى در روز عاشورا از اين قرار بوده است :
1 - خيمهء فرماندهى 2 - خيمهء امدادگران ( اورژانس ) 3 - خيمهء سقاخانه و آبرسانى 4 - خيمهء شهدا 5 - خيمهء انبار 6 - خيمهء نظافت و پاكيزگى 7 - خيمهء سنگرى ( فقط بعنوان سنگر استفاده مىشده است ) 8 - خيمهء حضرت سجّاد « ع » 9 - خيمههاى ياران 10 - خيمههاى بنى هاشم 11 - خيمههاى خانوادگى ( زنها ، بچهها ) 12 - خيمهء حضرت زينب « ع » . « 4 » پس از شهادت امام حسين « ع » دشمن به خيام حمله آورد و آنها را غارت كرد و به آتش كشيد . پيكر شهداى عاشورا ، از ميدان رزم به مقابل خيمهگاه آورده مىشد .
« . . . آنچه اكنون در كربلا ، در جنوب غربى حرم حسينى به نام خيمهگاه ( مخيّم ) موجود است و زائران آنجا را زيارت كرده و به آن تبرّك مىجويند ، در زمانهاى قديم نبوده است و بعدها در محل خيمهگاه امام حسين « ع » بنايى ساخته شد تا نشانى از آن مكان باشد . بناى فعلى ساختمان و قبّهء خيمهگاه ، ساختهء « مدحت پاشا » براى پذيرايى ناصر الدين شاه و درباريان او بوده و به قولى هم « عبد المؤمن دده » آن را ساخته است . » « 5 »
- خندق ، تاكتيكهاى نظامى
هامش
( 1 ) - حياة الإمام الحسين ، ج 3 ، ص 93 .
( 2 ) - زندگانى سيد الشهدا ، عمادزاده ، ص 329 .
( 3 ) - عوالم ( امام حسين ) ، ص 245 .
( 4 ) - جزوهء « تشكيلات توحيدى عاشورا » ، فاطمى پناه ، ص 28 .
( 5 ) - تراث كربلا ، ص 111 .