فان كانت فى الحرم تصدق بها بعده و لا ضمان او استبقاها امانة و ان كانت فى غيره فان نوى التملك جاز و يضمن و كذا ان تصدق بها و ان نوى الحفظ فلا ضمان و يكره له اخذ ما يقل قيمته و يكثر نفعه و ما يوجد فى فلات او خربة
شرح
يافت شود . و اگر لقطهء غير حرم باشد بعد از يك سال تعريف مخير است ميان يكى از سه امر :
1 - يا نيّت تملك كند و مال را براى خود بردارد ولى بداند كه هر وقت مالك اصلى يافت شد بايد خود مال يا عوض آن را به وى برگرداند البته اگر مالك اصلى مطالبه كرد .
2 - و يا به نيت صاحبش صدقه دهد كه بازهم اگر مالك پيدا شد و راضى به صدقه نشد يابنده ضامن است و عوض را بايد بپردازد .
3 - و يا بازهم به نيّت حفظ و نگهدارى براى صاحبش نزد خود حفظ مىكند كه در اين صورت اگر بدون تفريط تلف شده يابنده ضامن نيست .
مسئلة : اگر لقطه از اموالى باشد كه فاسد مىشود و ماندگار نيست مانند گوشت - ميوهجات و . . . در اينجا يابنده مىتواند آن را قيمتگذارى عادلانه كرده و از آن استفاده كند و قيمت مال را براى صاحبش به عهده بگيرد و مىتواند آن را به حاكم شرع رد كند كه در اين صورت ضمانت از گردن ملتقط برداشته مىشود .
مسأله ديگر : مكروه است برداشتن چيزهايى كه پرسود و كم بها است مانند ميخ ، طناب - اره - تيشه و . . .
مسأله ديگر : لقطهاى كه در فلات [ بيابانهاى دور از آبادى و سكونت و بىآب و علف شبيه مناطق كويرى كه گاهى صدها فرسنگ احدى يافت نمىشود ] يا در سرزمينهائى كه روزى آباد بود ولى الان ساليان دراز است كه به ويرانهاى تبديل شده ، يافت شود آن مال از آن يابنده خواهد بود و مىتواند در آن تصرف كند .
مسأله ديگر : اگر مالى را در زمينى كه ملك غير است بيابد ابتدا بايد آن را