تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( شرح تبصره علامه حلى ) ( فارسى ) — صفحة 447
الفصل السادس في دية النفس : دية الحرّ المسلم في العمد مائة من مسانّ الابل او مأتا بقرة مسنة او مأتا حلّة و هي أربعمائة ثوب من برود اليمن او الف شاة او الف دينار او عشرة آلاف درهم تتأدى في سنة واحدة من مال الجاني . ( 53 - كتاب ديات ) قال اللَّه تعالى : وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلَّا خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ دِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا [ نساء / 92 ] . پنجاه و سومين و آخرين كتاب فقهى مورد بحث در تبصره كتاب ديات است كلمهء ديات جمع ديه است و كلمهء ديه در اصل مصدر وَدَىَ يدى ديةً و ودياً است مثل وعد يعد عدة و در اصل به معناى پرداخت ديه است عرب مىگويد : وديت القتيل اى اعطيت ديته و در اصطلاح فقها عبارتست از مقدار معينى از مال كه واجب است بر جانى كه به مجنى عليه يا اولياى او بابت جنايتى كه بر نفس يا عضو وارد كرده بپردازد . در رابطه با ديات در هشت فصل بحث مىشود : 1 - ديه جان انسان 1 - ديه مرد مسلمان آزاد در قتل عمدى [ حكم اولى قصاص است ولى با رضايت طرفين تبديل به ديه مىشود ] يكى از چند امر است : يا صد شتر بزرگسال و يا دويست گاو مسنّه [ در كتاب زكات معنا شد ] و يا دويست حلّه و برد يمانى كه هر حلّه دو قطعه بوده و مجموع چهار صد قطعه جامه مىشود . و يا هزار گوسفند و يا هزار دينار طلا و يا ده هزار درهم نقره مىباشد كه هر يك از اين امور ششگانه كفايت مىكند به صورت واجب تخييرى كه در مدت يك سال بايد ادا شود . 2 - ديه قتل عمد بايد از مال خود جانى و قاتل پرداخت شود نه از مال عاقله بر خلاف جنايت خطائى كه از عاقله گرفته مىشود چنانچه خواهد آمد .