محمد بن متويه در كتاب الكفاية گفته است .
او ، كه خدايش رحمت كناد ، گفته است : اما ابو موسى به سبب كارى كه انجام داده گناهش بزرگ است و كار او منجر به زيانى شده است كه پوشيده نيست و على عليه السلام در قنوت خويش بر او و كسان ديگرى نفرين مى كرد و مى گفت : بار خدايا ، نخست معاويه و دو ديگر عمرو عاص و سديگر ابو اعور سلمى و چهارمين تن ابو موسى را لعنت فرماى . و از على عليه السلام روايت است كه در مورد ابو موسى مى فرموده است : نخست رنگ علم گرفت ، رنگ گرفتنى و سپس از آن بيرون كشيده شد بيرون كشيدنى .
ابن متويه مى گويد : و ابو موسى همان كسى است كه از پيامبر ( ص ) روايت كرده كه فرموده است : « ميان بنى اسرائيل دو داور گمراه بودند و به زودى ميان امت من هم دو داور گمراه خواهند بود ، كه هر كس هم از آن دو پيروى كند گمراه است . » به او گفتند : مبادا كه تو يكى از آن دو داور باشى مى گفت : نه ، يا سخنى مى گفت كه چنان معنى مى داد . و چون گرفتار آن مسأله شد ، دربارهء او گفته مى شد كه گرفتارى و بلا به زبان بسته است . در مورد توبهء او هم چيزى بدانگونه كه دربارهء توبهء ديگران ثابت شده است ، ثابت نشده است ، هر چند شيخ ابو على در پايان كتاب حكمين مى گويد كه او در بيمارى حسن بن على ( ع ) به حضور امير المومنين على عليه السلام آمد و على ( ع ) از او پرسيد : آيا براى عيادت ما آمدهاى يا براى شماتت گفت : كه براى عيادت آمدهام ، و حديثى در فضيلت عيادت نقل كرد .
ابن متويه مى گويد : اين نشانهء سست و ضعيفى در مورد توبه اوست . سخن ابن متويه اينجا به پايان مى رسد و من آن را نقل كردم براى اينكه بدانى به عقيدهء معتزله او از كسانى است كه مرتكب گناه كبير شده است و حكم او همچون حكم نظاير اوست كه در گناه كبيره بيفتند و بر همان حال بميرند .
ابن عبد البر مى گويد : در تاريخ مرگ ابو موسى اختلاف است . گفته شده است : به سال چهل و دوم ، و هم سالهاى چهل و چهارم ، پنجاهم و پنجاه و دوم گفته شده است .
در مورد گور او هم اختلاف است . برخى گفتهاند در مكه مرده و آنجا خاك شده است و برخى گفتهاند در كوفه مرده و آنجا به خاك سپرده شده است .
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 402
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٤٠٢