خطبه ( 243 )
از خطبههاى آن حضرت عليه السلام كه در آن آل محمد ( ص ) را ياد فرموده است . « هم عيش العلم و موت الجهل يخبر كم حلمهم عن علمهم و ظاهرهم عن باطنهم و صمتهم عن حكم منطقهم لا يخالفون الحق و لا يختلفون عليه و هم دعائم الاسلام و ولائج الاعتصام ، بهم عاد الحق الى نصابه و انزاح الباطل عن مقامه و انقطع لسانه عن منبته ، عقلو الدين عقل و عاية و رعاية لا عقل سماع و رواية ، فان رواة العلم كثير و رعاته قليل » . « ايشان مايه زندگى دانش و مرگ نادانى هستند . خردشان شما را از دانش آنان خبر مىدهد و خاموشى ايشان از حكمت و راستى گفتارشان . در حق خلاف و بر آن اختلاف نمى كنند . آنان اركان اسلامند و دژهاى پناه بردن . به وجود ايشان حق به نصاب خويش بازگشت و باطل از جاى خويش بركنده شده و زبانش از بن بريده شد تعقل كردند دين را تعقلى از روى دانايى و نگهداشت آن ، نه تعقلى از راه شنيدن و روايت كردن ، كه روايت كنندگان علم بسيارند و رعايت كنندگانش اندكند » .
[ در اين خطبه هيچگونه بحث تاريخى مطرح نشده است ، ولى تيمن و تبرك و عرض ادب به ساحت مقدس ايشان موجب آمد كه تمام متن عربى و ترجمه فارسى آن را بياورم به اميد آنكه خداوند متعال ، ابن ابى الحديد و خوانندگان ارجمند و اين بنده گنهكار و پدر و مادر و همسر و فرزندان و افراد خاندانش را در زمره دوستداران و چاكران آل محمد صلوات الله عليهم اجمعين محشور فرمايد . ] سپاس و ستايش فراوان خداوند متعال را كه توفيق ترجمه مطالب تاريخى بخش خطبهها را كه پايان جلد سيزدهم شرح نهج البلاغه ، چاپ محمد ابو الفضل ابراهيم ، مصر 1961 ميلادى است به اين بنده خود ارزانى فرمود ، آرزومندم به كرم خويش توفيق ترجمه مطالب تاريخى بخش نامهها و كلمات قصار را هم عنايت فرمايد .