فصلى درباره نسب ابو موسى و عقيده معتزله درباره او
ما اينك به نقل از كتاب الاستيعاب ابن عبد البر محدث نسب ابو موسى و مختصرى از احوال و روش او را نقل مى كنيم و سپس مطالبى از كتابهاى ديگر خواهيم آورد .
ابن عبد البر مى گويد : نام و نسب ابو موسى چنين است : عبد الله بن قيس بن سليم بن حضارة بن حرب بن عامر بن غنز بن بكر بن عامر بن عذر بن وائل بن ناجية بن جماهر بن اشعر . اين اشعر همان نبت بن ادد بن زيد بن يشجب بن عريب بن كهلان بن سبأ بن يشجب بن يعرب بن قحطان است . مادر ابو موسى اشعرى زنى از قبيلهء عك است كه مسلمان شد و در مدينه در گذشت .
دربارهء اينكه ابو موسى از كسانى است كه به حبشه هجرت كرده يا نكرده است اختلاف است و صحيح آن است كه او از مهاجران به حبشه نيست ، ولى او اسلام آورد و به سرزمين قوم خود مراجعت كرد و همچنان مقيم آنجا بود و سپس او و گروهى از افراد قبيلهء اشعر به حضور پيامبر آمدند و چون آمدن آنان همزمان با آمدن جعفر بن ابى طالب و يارانش با دو كشتى از حبشه بود و همگى با هم در خيبر به حضور پيامبر رسيدند ، گروهى پنداشتهاند كه ابو موسى هم از هجرت كنندگان به حبشه بوده است .
و گفته شده است : ابو موسى هرگز به حبشه هجرت نكرده بوده است ، بلكه همراه گروهى از اشعرى ها با يك كشتى مى آمدند ، ولى باد و طوفان كشتى آنان را به حبشه برد و آنان از حبشه همراه با جعفر و يارانش بيرون آمدند و چون همه با هم رسيدند ، گروهى پنداشتند كه او هم از مهاجران به حبشه است .
ابن عبد البر مى گويد : پيامبر ( ص ) او را به حكومت زبيد كه از نواحى يمن است گماشت و عمر هنگامى كه مغيره را از بصره عزل كرد ابو موسى را به حكومت آن شهر گماشت ، و تا سالهاى نخستين خلافت عثمان همچنان حاكم بصره بود ، تا آنكه عثمان او را عزل كرد و عبد الله بن عامر بن كريز را به حكومت گماشت . در آن هنگام ابو موسى ساكن كوفه شد و چون مردم كوفه سعيد بن عاص را نا خوش داشتند و او را از كوفه بيرون كردند خودشان ابو موسى را برگزيدند و در آن مورد به عثمان نامه نوشتند و تقاضا كردند كه همو را والى ايشان گرداند و عثمان او را به حكومت كوفه گماشت . و چون عثمان كشته شد على عليه السلام او را از حكومت كوفه