و شرح اين آيتها از تفسير معلوم شود ، و سبب نزول اين آيت آخر على الخصوص آن بود كه : ابن عبّاس ، رضى اللّهُ عنهُما ، روايت مىكند از سيّد عليه السّلام :
إنّه قال : لمّا أصيب إخوانكم بأحد ، جعل [ اللّه ] أرواحهم فى أجواف طير [ خضر ، ] ترد أنهار الجنّة ، [ و ] تأكل من ثمارها ، و تأوى إلى قناديل من ذهب ، فى ظلّ العرش ، فلمّا وجدوا طيب مشربهم و مأكلهم و حسن مقيلهم [ 1 ] ، قالوا : يا ليت إخواننا يعلمون ما صنع اللّه بنا ، [ 2 ] لئلّا يزهدوا فى الجهاد ، و لا ينكلوا عن الحرب ، فقال اللّه [ تعالى ] : فأنا أبلّغهم [ 3 ] عنكم ، فأنزل اللّه على رسوله [ صلّى اللّه عليه و سلّم هؤلاء الآيات ] :
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ * أَمْواتاً
- الآية .
و معنى حديث آنست كه : سيّد ، عليه السّلام ، گفت در روز أحد [ 4 ] كه روزى مبارك بود و روى باز صحابه كرد كه : چون برادران شما در أحد بقتل آوردند [ 5 ] ، حق تعالى أرواح ايشان در أجواف مرغان بهشت كرد [ 6 ] تا از ثمار بهشت مىخورند و از أنهار بهشت مىآشامند و بر قناديلهاى زرّين در زير عرش مقام مىسازند ، آنگاه أرواح ايشان چون جاى و مسكن خود بدانسان ديدند و مآكل و مشارب خود بدان خوشى يافتند با هم گفتند : كاشكى كه برادران ما در دنيا بدانستندى كه حق تعالى بر ما چه كرم و فضلها كرده است و
هامش
[ ( 1 - ) ] در اصل : مقلبهم .
[ ( 2 - ) ] در اصل : يعملون ما صنع اللّه بها .
[ ( 3 - ) ] در اصل : انا اقطعتهم .
[ ( 4 - ) ] در اصل : و ايا : روز أحد ، و بر طبق روا و پا و مدلول حديث ضبط شد و متن عربى ج 3 ص 126 بر اينكه اين خبر در روز أحد گفته شده باشد دلالت ندارد .
[ ( 5 - ) ] در اصل : آورند ، و بر طبق ساير نسخ ضبط شد .
[ ( 6 - ) ] در اصل : كند ، و بر طبق ساير نسخ ضبط شد .