ابن الفضل و علىّ بن مجاهد و ابراهيم بن مختار ) در رى از ابن اسحاق استماع كردهاند . فوك براى سعيد بن بزيع و عثمان بن ساج و محمّد بن سلمه محلّى ذكر نكرده است .
آنچه از مطالعهء شرح احوال راويان مزبور بدست مىآيد اين است كه سه راوى أخير معروف به حرّانى و جزرى بودهاند و چون اين هر سه منسوب به جزيره بودهاند و خصيف بن عبد الرّحمن جزرى ( متوفى در حوالى 137 ) از أقران ابن اسحاق بوده و همچنين در طبقات ابن سعد نسخهء احمد ثالث كه قبلا عين عبارات آن نقل شد [ 1 ] ، در مسافرت ابن اسحاق از مدينه به سوى بلاد شرقى اسلام ، جزيره قبل از حيره آمده است ، مىتوان احتمال داد كه ابن اسحاق ، قبل از رفتن به حيره و پيوستن به دربار منصور عبّاسى ، مدّتى در جزيره نزد عبّاس بن محمّد برادر ابو العبّاس سفّاح و منصور عبّاسى بسر برده است ، خصوصا كه مىدانيم عبّاس بن محمّد در سال 138 يا 135 [ 2 ] در ملطيه بوده و بعيد نيست كه ابن اسحاق هم در همين سنوات يعنى بين سالهاى 138 تا 142 كه عبّاس والى جزيره [ 3 ] شد به وى پيوسته باشد .
علاوه بر مراتب فوق از دقّت در شرح احوال اين عدّه از راويان ابن اسحاق چنين بدست مىآيد كه لااقل هشت نفر از آنان كه عبارتند از ابراهيم بن سعد و زياد بن عبد اللّه البكّائى و يونس بن بكير و عبد اللّه بن نمير و يحيى بن سعيد و سلمة بن الفضل و علىّ بن مجاهد و محمّد بن سلمه هر كدام داراى تأليفى به نام مغازى منقول از ابن اسحاق بودهاند .
هامش
[ ( 1 - ) ] تعليقهء شمارهء 2 از صفحهء 7 ( ز ) همين مقدمه .
[ ( 2 - ) ] تاريخ طبرى ، 3 ص 121 و 125 .
[ ( 3 - ) ] تاريخ طبرى ، 3 ص 141 و ابن اثير ، كامل ، ج 5 ص 511 . همچنين رجوع شود به فتوح البلدان ، ص 184 و تاريخ يعقوبى ج 2 ص 419 .