كسى ديگر غير از عثمان بن عمرو بن ساج باشد قرائنى مىآورد [ 1 ] . در هيچ يك از منابع ذكرى دربارهء محلّ إقامت و زمان تولّد و وفات او وجود ندارد .
بر حسب آنچه در كتابهاى رجال ذكر شده عثمان بن عمرو بن ساج از امام جعفر صادق عليه السلام و خصيف جزرى و ابن جريج و عدّهاى ديگر و مرسلا از زهرى و وهب بن منبّه نقل خبر كرده است و كسانى مانند سعيد بن سالم القدّاح و محمّد بن يزيد بن سنان الجزرى و عبيد اللّه بن يزيد بن إبراهيم الحرّانى از او روايت كردهاند .
به هر حال آنچه مسلّم است اين است كه شخصى به نام عثمان بن ساج وجود داشته كه از مشيخهء احمد بن محمّد بن الوليد الأزرقى يعنى جدّ مؤلّف كتاب أخبار مكّه ، أبو الوليد محمّد بن عبد اللّه بن احمد الأزرقى بوده است .
كتاب أخبار مكّه ازين لحاظ كه حاوى بسيارى از مطالب كتاب المبتدء ابن اسحاق است داراى أهميّت خاصّى است ، چه به وسيلهء كتاب مزبور و تاريخ و تفسير طبرى است كه مىتوان از محتويات كتاب المبتدء و اختلافاتى كه در روايات آن از ابن اسحاق وجود دارد اطّلاع پيدا كرد .
در أخبار مكّه در حدود سى بار از ابن اسحاق از طريق عثمان بن ساج نقل قول شده است . واسطهء بين عثمان بن ساج و احمد بن محمّد أزرقى جدّ مؤلّف أخبار مكّه سعيد بن سالم قدّاح است كه به أقرب احتمال از أهالى كوفه بوده و در مكّه اقامت گزيده است [ 2 ] ، بنابرين سعيد بن سالم [ 3 ] است كه روايات ابن اسحاق را از عثمان بن ساج شنيده و در مكّه به سمع احمد بن محمّد الأزرقى رسانيده است .
هامش
[ ( 1 - ) ] ابن حجر ، تهذيب ، ج 7 ص 145 س 11 .
[ ( 2 - ) ] ابن حجر ، تهذيب ، ج 4 ص 35 و ج 7 ص 144 .
[ ( 3 - ) ] دربارهء روايت سعيد رجوع شود به : أخبار مكه ، ص 9 و 73 ، أغانى ، ج 13 ص 108 ، ابن حجر ، تهذيب ، ج 7 ص 144 : روى عنه سعيد بن سالم القداح و هو راويته .