خيثمه نماز جمعه بكرد و بشمرد و دوازده تن بودند ، پيغام به سيّد ، عليه السّلام ، فرستاد و پيغمبر ، عليه السّلام ، هيچ نگفت . و بمذهب بعضى از علما شايد ، كه [ چون ] دوازده مرد [ 1 ] عاقل بالغ مقيم آزاد باشند ، كه نماز جمعه كنند [ 2 ] ، و مذهب ربيعه اينست . و ربيعه استاد شافعى بود ، رضى اللّه عنه [ 3 ] .
حكايت اسلام سعد بن معاذ رضى اللّه عنه
محمّد بن إسحاق گويد ، رحمة اللّه عليه ، كه :
سعد بن معاذ و أسيد بن حضير ، مهتران قبيلهء بنى عبد الأشهل [ 4 ] بودند . و بنى عبد الأشهل قبيلهاى بزرگ بود ، و حديث اسلام ايشان چنان بود كه : أسعد بن زراره يك روز دست مصعب بن عمير بگرفت و از مدينه بيرون آورد و گفت : بيا تا بقبيلهء بنى عبد الأشهل رويم و ايشان را دعوت كنيم به اسلام ، باشد كه قبول كنند و بعضى از ايشان به اسلام درآيند . پس ايشان هر دو مىرفتند تا بباغى از ان بنى عبد الأشهل فرود آمدند ، خلقى بسيار بر سر ايشان جمع آمدند و سعد بن معاذ ، چون ديد كه خلق بسيار بر سر ايشان جمع آمدند ، خشم گرفت و أسيد بن حضير را گفت : برخيز و برو كه أسعد بن زراره با
هامش
[ ( 1 - ) ] در اصل : تن ، و از ايا و پا متابعت شد .
[ ( 2 - ) ] در اصل : باشند شايد كه نماز جمعه كنند ، و از ايا و پا متابعت شد .
[ ( 3 - ) ] عباراتى كه بين دو خط قرار دارد از روا و ط ساقط است و آن را شايد مترجم يا كتّاب الحاق كرده باشند . دربارهء اداى نماز جمعه در خانهء سعد بن خيثمه و عدهء كسانى كه در آنجا نماز گزاردهاند در متن عربى ج 2 ص 77 اشارهاى نشده است و در مراجعى هم كه در دسترس بود مدركى ديده نشد . در مفاتيح الغيب رازى ج 8 ص 147 ( مصر 1324 ) در تفسير آيهء 9 سورهء جمعه از قول مقاتل نقل شده است كه : تركوا النبى و لم يبق الا اثنى عشر رجلا او اقل كثمانية او اكثر كاربعين . و در كشف الاسرار ميبدى ج 10 ص 101 ( دانشگاه تهران 1339 ) در تفسير همين آيه آمده است : قال ربيعه : تنعقد باثنى عشر رجلا . امام شافعى شاگرد مالك بن أنس بوده و مالك است كه از ربيعه فقه را اخذ نموده است .
[ ( 4 - ) ] در اصل همه جا : بنى الاشهل .