بفرمود تا امّتان خود را خبر باز دهند و همه را بفرمود تا بر وى ايمان بياورند و متابعت وى كنند ، ايشان كه عهد وى را دريابند خود را بر طريق وقوع و وجود ، و ايشان كه عهد وى را درنيابند بتقدير آنكه اگر وى را دريافتندى به وى ايمان آوردندى و متابعت وى ايشان را إلزام [ 1 ] بودى ، چنان كه پيغمبر ، عليه السّلام ، گفت :
لو كان موسى حيّا ما وسعه إلّا اتّباعى .
و بدين بيان ظاهر مىشود كه از عهد آدم تا منقرض عالم ايمان هيچ كس * درست نبودست و نباشد إلّا كه [ 2 ] [ ايمان ] به پيغمبر ما ، عليه السّلام ، بياورده باشد و تصديق رسالت وى بكرده باشد .
باز آمديم بسر حكايت فرود آمدن جبرئيل ، عليه السّلام .
محمّد بن إسحاق ، رحمة اللّه عليه ، گويد :
بروايت زهرى از عايشه ، رضى اللّه عنها .
أنّها حدّثته [ 3 ] أنّ أوّل ما ابتدئ [ 4 ] به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم [ من النّبوّة ، حين أراد اللّه كرامته و رحمة العباد به ] الرّؤيا الصّادقة ، لا يرى [ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم ] رؤيا [ فى ] نومه إلّا جاءت كفلق الصّبح . [ قالت ] : و حبّب اللّه إليه الخلوة ، فلم يكن شىء [ 5 ] أحبّ إليه من أن يخلو وحده .
گفتا : اوّل چيزى كه بر پيغمبر ، عليه الصّلاة و السّلام ، ظاهر شد از مبادى وحى خواب راست بود و هر خوابى كه بديدى همچون صبح صادق راست آمدى و خلوت و عزلت از مردم دوست داشتى ، چنان كه وى را هيچ
هامش
[ ( 1 - ) ] در اصل : رالزام . ساير نسخ : لازم .
[ ( 2 - ) ] روا : الا بعد از آنكه .
[ ( 3 - ) ] در اصل : قالت .
[ ( 4 - ) ] در متن عربى ج 1 ص 149 بخلاف نسخ فارسى و ووستنفلد : بدئ .
[ ( 5 - ) ] در اصل : شيئا .