خولان بتى را عميانس [ 1 ] نام كرده بودند و آن را مىپرستيدند . و اين بت عميانس آنست كه حق سبحانه و تعالى در قرآن مجيد از ان خبر باز داده است . قوله تعالى :
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَ الْأَنْعامِ نَصِيباً فَقالُوا هذا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ وَ هذا لِشُرَكائِنا
- الآية [ 2 ] .
و اين قوم هر چه داشتند از صامت و ناطق دو [ 3 ] نصيبه جدا مىكردند يكى مىگفتند : از ان خداى بزرگ است ، يعنى اللّه سبحانه و تعالى ، و يكى از ان خداى كوچك ، يعنى عميانس كه بت ايشان بود . بعد از ان نصيبهاى كه حق تعالى را بودى [ اگر ] [ 4 ] هلاك شدى ، يا چيزى از ان كه وى را جداى كرده بودندى به نصيبهء عميانس مختلط شدى ، عوض باز نكردندى و گفتندى :
خداى بزرگ توانگر و مستغنى است ، و اگر بر خلاف اين بودى ، عوض كردندى و گفتندى : خداى كوچك درويش و محتاج است . و آن نصيبهاى كه از ان حق سبحانه و تعالى بودى در وجه صادر و وارد نهادندى ، و آن نصيبهاى كه از ان عميانس [ 5 ] بودى كه بت ايشان بود آن را نگاه داشتندى و به ترتيب و آرايش وى صرف كردندى . پس حق سبحانه و تعالى از حال وى خبر باز داد و حكم ايشان بنكوهيد و گفت : بد حكمى بود كه ايشان همى كردند كه آن نصيبهاى كه خدا را نهاده بودند بت را روا مىداشتند ، و آن نصيبهء بت خدا را روا نمىداشتند .
[ و قريش ، چنان كه ياد كردهاند ، بت هبل همى پرستيدند [ 6 ] ] 17 و هبل
هامش
[ ( 1 - ) ] در اصل و اكثر اصول متن عربى ج 1 ص 82 و بخلاف اصنام ابن الكلبى : غم انس و در و وستفلد عم انس .
[ ( 2 - ) ] انعام ، 137 .
[ ( 3 - ) ] روا و ط و پا : دو نصيب . ايا : به دو نصيبه ، در اصل : در نصيبه .
[ ( 4 - ) ] از ايا نقل شد .
[ ( 5 - ) ] در اصل : عم انس است بودى .
[ ( 6 - ) ] در اصل و ايا محذوف است و از روا نقل شد .