علت عصيان مردم ، تحريك مترَفين
باز نوح با خدا دارد طرح مىكند و قرآن براى ما نقل كرده است : قالَ نُوحٌ رَبِّ انَّهُمْ عَصَوْنى پروردگارا ! اين مردم به حرف من گوش نكردند . اينجا قرآن نكتهاى را از زبان نوح - كه دارد با خداى خودش حرف مىزند - نقل مىكند كه اين نكته در اكثر انبيا وجود دارد و آن اين است كه علت عصيان مردم چه بود ؟ آيا صرفاً يك علت روانى داشت يا يك علت اجتماعى داشت ؟ قرآن دربارهء بسيارى از انبيا مىفرمايد كه هميشه مردمى به تعبير قرآن مترَف ، يك گروه غرق در تنعم در مقابل دعوت انبيا ايستادگى مىكنند و همانها هستند كه مردم ديگر را هم فريب مىدهند ، براى اينكه تعليمات انبيا در درجهء اول بر ضد نظامى است كه آنها به وجود آوردهاند .
نكتهء عجيب در اينجا همين است . قالَ نوحٌ رَبِّ انَّهُمْ عَصَوْنى اين مردم به حرف من گوش نكردند ولى يك قطب مخالف بود ، حرف آن قطب مخالف را گوش كردند .
اينجاست كه اشاره مىكند كه من يك قطب مخالف داشتم . قطب مخالف من چه كسى بود ؟ مردمانى كه داراى مال و ثروتى بودند كه آن مال و ثروت هم برايشان جز زيان چيزى نبود . زود اين را هم قيد مىكند ، چون قبلًا گفته بود كه براى مردم مال و ثروت مىخواهد ، هر مال و ثروتى كه بد نيست . يك عده مردمى كه مال و ثروت دارند و همان مال و ثروت براى آنها جز بدبختى چيز ديگر نيست قطب مخالف من بودند ، مردم هم رفتند دنبال اينها . وَ اتَّبَعوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مالُهُ وَ وَلَدُهُ الّا خَساراً اين مردم ، تودهء نادان ، به جاى اينكه سخن مرا گوش كنند كه خيرشان را مىخواهم ، آمدند سخن آن قطب مخالف مرا گوش كردند كه آنها يك عده مردمى بودند كه مال و منال و ثروت و فرزندانى داشتند و به همانها چسبيده بودند و تازه براى خود آنها هم خير نبود و جز ضرر چيزى نبود .
وَ مَكَروا مَكْراً كُبّاراً مكر كردند مكر بسيار بسيار بزرگى . چرا مىگويد : وَ مَكَروا مَكْراً كُبّاراً ؟ مىخواهد بگويد كسانى كه از من دور شدند دو دسته بودند : يك دسته كسانى بودند كه خود آنها قطب مخالف را تشكيل دادند ، دستهء ديگر افرادى بودند كه فريب آنها را خوردند و نيرنگ اينها در آنها كارگر افتاد ، مثل نيرنگهايى كه قرآن نقل مىكند كه فرعون مىزد براى اينكه تودهء مردم را با موسى دشمن كند . همين گروه مترفين - كه قرآن اينجا نام مىبرد - يكى از مكرها و نيرنگهايشان اين بود كه مىآمدند به له اين بتها شعار مىدادند و احساسات مردم را تهييج مىكردند : مردم !