باشد .
اثيم از اين [ گونه ] لغات است . اثيم از مادهء اثم است . به گناه از آن جهت « اثم » مىگويند كه اثرى روى قلب انسان مىگذارد و قلب انسان را كدر و زنگزده مىكند .
در آن آيه است : « تَعاوَنوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا تَعاوَنوا عَلَى الْاثْمِ وَ الْعُدْوانِ » « 1 » تعاون بر اثم نداشته باشيد .
مكرر اين حديث را خواندهايم كه بعد از نزول اين آيه مردى به نام وابصه خدمت رسول اكرم مىآيد و مىخواهد از پيغمبر اكرم تعريف بِرّ و تقوا را از يك طرف و تعريف اثم و عدوان را از طرف ديگر بپرسد ، مخصوصاً مىخواهد بداند كه اثم يعنى چه ؟ هنوز شروع به سخن نكرده بود كه پيغمبر اكرم فرمود : وابصه ! آيا بگويم آمدهاى از من چه سؤال كنى ؟ بفرماييد يا رسولَاللَّه ! آمدهاى از من بپرسى كه اثم و برّ چيست ؟ بله يا رسولاللَّه ، براى همين آمدهام . نوشتهاند پيغمبر اكرم با دو انگشتشان به سينهء وابصه اشاره كردند و فرمودند : « اسْتَفْتِ قَلْبَكَ ، اسْتَفْتِ قَلْبَكَ » اين استفسار را از قلب خودت بكن ، جواب اين فتوا را از قلب خودت بگير ؛ يعنى اين يك حقيقتى است كه انسان از قلب خود احساس مىكند كه اين كار خير است ، چون احساس روشنايى و سبكى و تحرك و نشاط مىكند ؛ و از قلب خود احساس مىكند كه اين كار اثم است ، چون احساس مىكند سنگين شد ، كسل شد ، كدر و مكدّر شد .
حال دربارهء اينها مىفرمايد اين اثيمها ، يعنى اين غرقشدگان در آثار سوء گناه .
عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِكَ . بعد از همهء اين حرفها باز صفات ديگرى دارند . عُتُلّ است .
« عتل » در زبان عرب آدمى را مىگويند كه در رفتار شخصى و معاشرتى ، فَظّ و غليظ و خشن است . يك افراد بسيار خشن و فوقالعاده تندخو و عصبانى . معمولًا افرادى كه دچار آنگونه بيماريها هستند دچار اين بيمارى هم مىشوند ، يعنى تندخو و خشن و بداخلاق و بدبرخورد ، ذليل ، يك انسان بىعقل و بىريشه و بىبنياد .
هامش
( 1 )
. مائده / 2 .