آن كه جان خود را پاكيزه كرد . « وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسّيها » و بدبخت و بيچاره شد و ذليل و پست شد آن كس كه جان خود را از آلودگى حفظ نكرد . اين در مورد مسؤوليتى كه هر فرد نسبت به شخص خودش دارد .
قرآن كريم در مورد مسؤوليتى كه هر فرد نسبت به ساختن خاندان خودش دارد مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذينَ امَنوا قوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْليكُمْ ناراً وَقودُهَا النّاسُ وَ الْحِجارَةُ » « 1 » اى [ مؤمنين ! ] خود را نگه داريد و خاندان خود را ؛ خود را حفظ كنيد و خاندان خود را ؛ يعنى آن كه مسؤول حفظ است خودتان هستيد . حفظ از چه چيز ؟ از آن آتشى كه انسان و سنگ آتشگيرهء آن هستند . اين هم خودش يك داستانى است . آن چه آتشى است كه آتشگيرهاش دو چيز است ، يكى سنگ است و ديگرى انسان ؟ آتشگيره معمولًا بايد چيزى از قبيل پنبه ، نفت و يا بنزين باشد ولى آنجا يك دنياى ديگرى است ، در آن دنياى ديگر آتشگيره سنگ است و انسان .
در مورد مسؤوليت انسان در جامعهء انسانى ، قرآن چنين مىفرمايد : « انَّ اللَّهَ لايُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى يُغَيِّروا ما بِأَنْفُسِهِمْ » « 2 » خداى متعال وضع ملتى را تغيير نمىدهد مگر آنكه خود آن ملت آنچه را كه مربوط به خودشان است ، خلق و خو و رفتار و اخلاق و آداب خود را عوض كنند ؛ تا خودشان را عوض نكنند خداى متعال وضع آن مردم را عوض نمىكند . هر ملتى خودش مسؤول خودش است .
ايام فاطميه است . چرا ذكر فضايل و زندگى اهلبيت پيغمبر اينهمه اجر و ثواب دارد ؟ . . . « 3 » آنها انسانهاى ساختهشده هستند ، انسانهاى ساختهشده مطابق عالىترين مدل انسانيت ، آن مدلى كه خداى انسان براى انسان معين كرده است .
پيغمبر فرمود : « انا أَديبُ اللَّهِ وَ عَلِىٌّ أَديبى » « 4 » من تربيتشدهء خدا هستم و على عليه السلام تربيتشدهء من است . على عليه السلام يعنى يك انسان نمونه ، يك انسان كامل ؛ زهرا عليها السلام يعنى يك انسان نمونه ، يك انسان كامل . على عليه السلام انسانى است كه سخن او ، رفتار
هامش
( 1 ) . تحريم / 6 .
( 2 ) . رعد / 11 .
( 3 ) . [ افتادگى از اصل نوار است . ]
( 4 ) . بحارالانوار ، ج 16 / ص 231 .