انسانسازى
پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « انَّما بُعِثْتُ لِاتَمِّمَ مَكارِمَ الْاخْلاقِ » « 1 » من مبعوث شدهام براى كارى ، براى ساختنى ، براى يك سازندگى . ولى آيا مبعوث شدهام كه راه و ساختمان براى مردم بسازم ؟ آيا مبعوث شدهام طلا و نقره براى مردم بسازم ؟ اتومبيل و هواپيما بسازم ؟ نه ، من مبعوث شدهام براى اينكه انسان بسازم . اين است كه مىگويند شريفترين كارها انسانسازى است ؛ هيچ كارى به پايهء انسانسازى نمىرسد . پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله كه مبعوث شد چه چيزى اگر ساخته بود مىتوانست آنچنان چهرهء دنيا را تغيير دهد و تاريخ را در مسير جديدى بيندازد و تمدن و فرهنگى بهوجود بياورد كه به اقرار و اعتراف همهء دانشمندانِ تمدنشناس و تاريخشناس و جامعهشناس اروپا يكى از چند تمدن و فرهنگ معدود بزرگ دنياست ؟ در حدود پنج شش قرن ، سيادت علمى و فرهنگى دنيا را امت او داشتند . چهكارى اگر پيغمبر كرده بود مىتوانست منشأ چنين حركتى شود ؟ حركتى كه هنوز دنيا خود را به كتاب او و تعليمات او نيازمند مىبيند . اين چه فنى است ؟ چه هنرى است ؟ اين ، هنر آدمسازى است .
مسؤوليتهاى سهگانهء انسان
ما بايد بدانيم مسؤوليتِ ساختن خودمان با خود ماست نه با كس ديگر . در درجهء اول ، هر كس مسؤول ساختن خودش است و در درجهء دوم مسؤول ساختن عائلهء خودش است ، مسؤول ساختن همسر و فرزندان خود است و در درجهء بعد مسؤول ساختن جامعهء خود است .
قرآن كريم در مورد اينكه هر انسان مسؤول ساختن خودش است مىفرمايد :
« وَ نَفْسٍ وَ ما سَوّيها . فَأَلْهَمَها فُجورَها وَ تَقْويها . قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكّيها . وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسّيها » « 2 » .
پس از سوگندهاى متوالى كه آخرين سوگندش اين است : سوگند به اعتدال جان آدمى و خلقت معتدل آدمى ، جانى كه راه خوبى و بدى به او الهام شده است و خودش با يك الهام فطرى تشخيص خوبى و بدى را مىدهد ، مىفرمايد رستگار شد
هامش
( 1 ) . مكارمالاخلاق ، ص 8 .
( 2 ) . شمس / 7 - 10 .