محرم مىآمد روز شومى مىآمد ، از زمان حضرت آدم و قبل از حضرت آدم اين روز شوم بوده و الآن هم روز دهم محرم شوم است ، تا قيامت هم اين روز از آن جهت كه اين روز است شوم است . حادثهء كربلا هم در يك روز شوم واقع شد . يك وقت انسان اين طور فكر مىكند .
اين [ طرز فكر ، ] اساسى نمىتواند داشته باشد . نه عقل مىتواند آن را قبول كند و نه از نظر نقل ما مىتوانيم تأييدى براى آن بياوريم . ولى يك وقت به آن معناى دوم است : هجدهم ذىالحجه ، چون در اين روز براى ما حادثهء مباركى رخ داده است ما اين روز را مبارك مىشماريم . هجده ذىالحجه مباركى خودش را از حادثهء غدير دارد نه حادثهء غدير از هجدهم ذىالحجه . دهم محرم شومى خودش را ( نه اينكه بالذات شوم است ) از شهادت امام حسين دارد نه كشته شدن و قتل امام حسين شومى خودش را از دهم محرم دارد . نظير لفظ و معنا مىشود . الفاظ از نظر اينكه الفاظند يعنى حروف الفبا [ هستند ] تركيب مىشوند از الف و ب و پ و ت و ث و ج تا آخر . هيچ لفظى با هيچ لفظ ديگرى فرق نمىكند . ولى الفاظ براى معانى مختلفى وضع مىشوند ، بعضى الفاظ براى معانى بسيار عالى و لطيف وضع مىشوند ، مثل اينكه ما از الف و دو تا لام مشدّد و يك الف ديگر و يك « ه » لفظ « اللَّه » را ساختهايم كه نام خداوند است . چون معنا مبارك است لفظ هم براى ما لفظى است مبارك ، حتى احترام دارد و وقتى كه به صورت كتبى درمىآيد دست بىوضو هم به آن نمىزنيم .
همين طور اسماء پيغمبران و ائمه ؛ يا اسمهايى كه بر يك معانى خيلى عالى مثلًا از مقدسات بشر دلالت مىكند مثل لفظ « علم » كه گويى خود اين لفظ هم براى ما جلالتى دارد . [ در مقابل ، ] ما الفاظى را وضع مىكنيم براى معانىاى كه مُسْتَقْبَحٌ ذِكْرُه است يعنى بشر قبيح مىشمارد كه نام آنها را ببرد : « ما يُسْتَقْبَحُ ذِكْرُهُ » . بعد چون آن معنا چيزى است كه بشر نمىخواهد آن را بازگو كند گويى قبح معنا در لفظ اثر مىگذارد و الّا بديهى است كه لفظ ، بالذات قبحى ندارد ، قبح از معناست ، لفظ به تبع معنا و چون نام اين معناست قبيح شمرده مىشود . حال اگر كسى در مجلسى شروع كند الفاظ زشت به زبان آوردن ، مردم به او مىگويند اين كلمات چيست كه به زبان مىآورى ؟ ممكن است جواب بدهد مگر كلمه هم با كلمه فرق مىكند ؟ ! راست هم مىگويد ، مگر كلمه هم با كلمه فرق مىكند ؟ هيچ كلمهاى با هيچ كلمهء ديگرى فرق نمىكند ، اما كلمه به اعتبار معنىاش با كلمهء ديگر فرق مىكند . وقتى مىگويند اين
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 735
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٧٣٥