پيغمبر صلى الله عليه و آله شاهد است
يكى از نكات مهم و معارف بزرگ قرآن اين مسئله است كه پيغمبر اكرم و به تعبير قرآن گروهى از مؤمنين - كه آن گروهى از مؤمنينِ اين گونه جز كسانى در مقام عصمت نمىتوانند باشند - [ شاهد امت هستند . ] خدا پيغمبر را « شاهد امت » ناميده است ، شاهدى كه در دنيا تحمل شهادت مىكند و در آخرت اداى شهادت ؛ يعنى او حاضر و ناظر به افعال و اعمال امت است . همين طور كه ما مىگوييم ملَكَين رقيب و عتيد ناظر و شاهد اعمال ما هستند ، هميشه پيغمبرِ يك امت شاهد و ناظر بر اعمال آن امت است ، و اين است كه در مسئلهء امامت گفته مىشود كه شأن اصلى امام اين نيست كه در ميان مردم ظاهر باشد و حكومت در دست داشته باشد كه اگر اين شأن را از او گرفته باشند ديگر امام نباشد و از امامت خلع شده باشد ؛ بلكه ، شأن اصلى امام كه از آن اين شأن نتيجه مىشود [ اين است كه امام شاهد امت است ] يعنى با وجود كسى كه در باطن و از نظر باطن شاهد بر همهء امت است ديگر نوبت به كسى كه مثل همهء افراد امت است و مثل افراد ديگر امت خطاكار است نمىرسد كه او خلافت و حكومت را در دست بگيرد .
اين است كه قرآن در آن آيه مىفرمايد : « يا ايُّهَا النَّبِىُّ انّا ارْسَلْناكَ شاهِداً » ما شما را فرستادهايم به عنوان شاهد و به عنوان گواه امت . اين مسئلهء عرض اعمال - كه خودش مسألهاى است كه بر پيغمبر يا امام عرض اعمال مىشود - همان مفهوم « شهادت » را مىرساند . در آن آيه مىفرمايد : « وَ قُلِ اعْمَلوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسولُهُ وَ الْمُؤْمِنونَ وَ سَتُرَدّون الى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ » « 1 » . اين كه بعد مىفرمايد : « وَ سَتُرَدّون الى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ » يعنى خيال نكنيد اين شهادت براى اين است كه العياذ باللَّه خدا نمىداند ، شاهدها بايد بيايند به اطلاع او برسانند [ و او ] قاضىِ اين گونه است ؛ خير ، اين روى آن نظام نيست ، اين شاهدها هستند و تازه بازگردانده مىشويد به كسى كه خودش عالم بر غيب و بر شهادت و بر همه چيز است و اعلم است از خود شما و از خود شاهدها بر اين مطلب .
« انّا ارْسَلْناكَ شاهِداً » . پس يك شأن از شئون مقام رسالت شهادت است ، تحمل شهادت در دنيا و اداى شهادت در آخرت .
هامش
( 1 )
. توبه / 105 .