بگويد همه جور دروغى [ مىتواند بگويد . ] « راست » است كه محدود است . انسان اگر بخواهد راست بگويد قهراً مقيد و محدود مىشود ؛ يعنى چون حقيقت و واقعيتى هست و بايد خودش را با آن تطبيق بدهد نمىتواند از آن تجاوز كند ، ولى دروغ گفتن ديگر افسار پاره كردن است و اين زبان انسان در اختيارش است ، هر چه كه دلش بخواهد بگويد گفته است . مسئلهء دوم مسخره كردن و به سخريّه گرفتن است .
اين هم از آن چيزهايى است كه روى مردم اثر مىگذارد ولى هيچ مقياسى ندارد ، يعنى هر چيزى را با منطق مسخره مىشود مسخره كرد . چنين نيست كه يك چيز را در دنيا بشود مسخره كرد ، يك چيز ديگر را نشود مسخره كرد . هر چه كه در دنيا شما پيدا كنيد يك آدم مسخرهچى مىتواند آن را موضوع مسخره قرار بدهد و اتفاقاً در روح مردم هم اثر مىگذارد ، يعنى مسخره اثر تبليغاتى زيادى دارد . اتفاق افتاده است ؛ بعضى افراد ، چه مرد چه زن ( شايد در زنها بيشتر ) [ زود تحت تأثير مسخره شدن قرار مىگيرند . ] مثلًا شما با هزار دليل و منطق براى بعضى زنها ثابت كنيد كه پوشش خوب است به اين دلايل ، همه را هم قبول مىكند ، ولى آخرش در يك جلسه كه مىخواهد شركت كند كه در آن از زنهاى جور ديگر هستند ، خودش را همرنگ آنها مىكند ، مىگوييد چرا ؟ مىگويد مرا مسخره مىكنند . در مقابل مسخره ديگر تاب مقاومت ندارد ؛ يعنى همهء آن منطقها يك طرف و مسخرهاى كه بكنند طرف ديگر .
« وَ اذا عَلِمَ مِنْ اياتِنا شَيْئاً اتَّخَذَها هُزُواً » هرگاه به بعضى از آيات ما علم پيدا كند شروع مىكند به مسخره كردن در ميان مردم ؛ و چون مسخره كردن در مردم اثر زياد مىبخشد اين است كه قرآن آن را ذكر مىكند . قبلًا بود : « يَسْمَعُ اياتِ اللَّهِ » آيات ما را كه مىشنود خودش اين كار را مىكند . در اينجا دارد : « وَ اذا عَلِمَ مِنْ اياتِنا » وقتى علم پيدا مىكند ؛ اين بيشتر نشان مىدهد ، كه حتى در وقتى هم كه علم و معرفت دارد و صددرصد به آيات ما يقين دارد و آيات ما را « آيات ما » مىشناسد با اين حال عالماً عامداً و با معرفت كامل به مبارزه با آن بر مىخيزد .
« اولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهينٌ » باز تهديد ديگرى است : اينها كه اينچنين با مسخره به آيات الهى اهانت مىكنند عذابى كه در قبال اين عملشان هست عذاب خواركننده و ذليلكنندهاى است . مكرر اين مطلب را عرض كردهايم كه هر گناهى يك عذاب مخصوص به خود دارد كه با خود آن گناه تناسب دارد ، چون عذابهاى اخروى مثل
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 686
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٨٦