مورد وعدهگاه مكانى ، كه ميقاتهاى حج را كه ما « ميقات » مىگوييم براى اين است كه در واقع وعدهگاه مسلمين است كه بيايند در آنجا مُحرِم بشوند . اين تعبير قرآن هم تعبير عجيبى است : يومالفصل وعدهگاه عمومى همهء مردم است . گويى نظير آنچه قرآن در باب توحيد مىگويد : « وَ اذْ اخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنى ادَمَ مِنْ ظُهورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ اشْهَدَهُمْ عَلى انْفُسِهِمْ الَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالوا بَلى » يعنى در عمق فطرت همهء مردم توحيد هست و مردم در عمق فطرتشان بَلى را به زبان تكوين گفتهاند ، همچنين در عمق فطرت مردم چنين ميعادگاهى وجود دارد . يك وقت هست مردم مىآيند جمع مىشوند در جايى كه اصلًا انتظارش را نداشتهاند ، ولى يك وقت مردم در جايى مىآيند جمع مىشوند كه وعدهگاه است ؛ البته همهء مردم كه ايمان نداشتند ولى وعدهگاه همهء مردم است چون در عمق فطرت همهء مردم اين مطلب هست كه [ دنيا ] عبث نيست ، باطل نيست ، لعب نيست ، بالأخره به جايى خواهد رسيد كه اين سرگشتگيها همه به پايان برسد . « انَّ يَوْمَ الْفَصْلِ ميقاتُهُمْ اجْمَعين » قيامت ميقات و وعدهگاه عموم مردم است . در كلمهء « يَوْمَ الْفَصْل » عرض كرديم كه اسباب منقطع و بريده مىشود ، اينجا هم همان مطلب را ذكر مىكند ، مخصوصاً اسبابى را ذكر مىكند كه مردم طمع مىبندند : « يَوْمَ لا يُغْنى مَوْلىً عَنْ مَوْلىً شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرونَ » آن روزى كه هيچ دوستى براى هيچ دوستى سود نمىتواند داشته باشد ، هيچ دوستى نمىتواند دوست خودش را بىنياز كند و به او كمك برساند .
كلمهء « ولى » و « مولى »
كلمهء « ولى » و « مولى » موارد استعمال زيادى دارد و از آن جمله مواردى است كه تقريباً در دو جهت ضد است . ( از مادهء « وَلْى » است . ) دو نفر كه با يكديگر مصاحب باشند ، به هم نزديك باشند ، به هم مرتبط و متصل باشند ، گاهى به اينها « مولى » مىگويند به اعتبار اينكه همپيمان و نزديك [ هستند . وقتى ] همپيمان مىشوند اين مولاى اوست ، او مولاى اين ، يعنى به هم نزديكاند . و گاهى « مولى » مىگويند ولى از اين دو نفر به يكى مىگويند « مولى » يعنى حامى ، پناهدهنده ، به ديگرى مىگويند « مولى » يعنى واقع در تحت حمايت او و كسى كه ديگرى دارد از او حمايت مىكند . لهذا ما به اميرالمؤمنين مىگوييم « مَوْلاى » ، دربارهء خودمان مىگوييم : « انَا مَوْليكَ » ، در زيارتها هست . به ايشان مىگوييم : « مَوْلى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ » يا