مىپرسيدند : از ابىجعفر سراغى دارى ؟ مىگفتند : نه ( امام نشسته بود و آنها نمىديدند ) . ابوبصير كور وارد شد . حضرت اشاره كرد ، فرمود : از اين بپرسيد . گفتند :
ابوبصير ! از ابىجعفر خبرى دارى ؟ گفت : پس اين خورشيد تابان چيست كه اينجا نشسته ؟ !
اين ، مقام انسان را نشان مىدهد كه در انسان حسهايى وجود دارد « 1 » كه اگر آنها را تربيت كند ، چيزهايى را مىبيند كه هيچ بيناى سرى آن چيزها را نمىبيند .
پس آيهء قرآن كه مىفرمايد :
مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلًا
چه مىخواهد بگويد ؟ هركس در اين دنيا كور باشد در آن دنيا كورتر است .
نمىخواهد بفرمايد كسى كه چشم سرش كور باشد چنين است ( العياذ باللَّه ) .
ابن امّ مكتوم از اصحاب حضرت رسول صلى الله عليه و آله كور بود . داستان سورهء « عبس » را بعضى گفتهاند مربوط به خود حضرت رسول است ، بعضى گفتهاند مربوط به عثمان است و بعضى گفتهاند حضرت رسول به اعتبار اين كه سرگرم هدايت ديگران بودند اين كار را كردند ، يعنى وقتى او ( ابن امّ مكتوم ) وارد شد ، حضرت آن احترامى را كه شايستهء او بود بجا نياوردند به واسطهء اين كه سرگرم هدايت ديگران بودند ( بعضى گفتهاند نه ، منظور عثمان است و او تكبر كرد ) . به هرحال آيهء قرآن نازل شد :
عَبَسَ وَ تَوَلَّى . أَنْ جاءَهُ الْأَعْمى
« 2 » آن شخص ( رسول اكرم و يا كس ديگر ) چهرهء خود را عبوس كرد ، رويش را ترش كرد و پشت كرد كه كورى وارد شد ، چرا ؟ ! كورىِ ظاهر كه عيبى شمرده نمىشود .
پس قرآن كه مىگويد : هركه در اين جهان كور باشد در آن جهان كورتر است ، خودش مىخواهد برساند كه اى مسلمان ! تو تنها همين چشم سر نيستى ، كوشش كن چشم دلت باز شود .
قرآن كريم در آيهاى ديگر مىفرمايد :
وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى
آن كه از ياد من اعراض كند ، آن كه خدا - آن نور آسمان و زمين - را فراموش كند ، آن كه درِ خانهء دل خودش را بر اين نور ببندد و خانهء دل خودش را تاريك نگه دارد ، اثرش در اين دنيا اين است كه هميشه در زندگى احساس فشار مىكند ، ثروت و سلطنت دنيا را هم كه به او بدهند باز هم در فشار
هامش
( 1 ) . اگر در قديم مردم [ از اين سخن ] تعجب مىكردند و مىگفتند پنج حس بيشتر نداريم ، امروز ثابتشده كه حواس ديگرى هم در انسان هست ، لااقل بالقوّه هست و مىتواند وجود داشته باشد .
( 2 ) . عبس / 1 و 2 .