از اين آيات استفاده مىشود - كه نكات تربيتى و اجتماعى بسيار حساسى است و حتى لازم و مورد ابتلاى خود ما در زمان خودمان است - بيان مىكنيم . آيه مىفرمايد : انَّ الَّذينَ جاؤا بِالْافْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ آنان كه « افك » را ساختند و خلق كردند ، بدانيد يك دستهء متشكّل و يك عده افراد بهم وابستهء از خود شما هستند .
قرآن به اين وسيله مؤمنين و مسلمين را بيدار مىكند كه توجه داشته باشيد در داخل خود شما ، از متظاهران به اسلام ، افراد و دستجاتى هستند كه دنبال مقصدها و هدفهاى خطرناك مىباشند و دستهبندى وجود دارد ؛ يعنى قرآن مىخواهد بگويد قصهء ساختن اين « افك » از طرف كسانى كه آن را ساختند ، روى غفلت و بىتوجهى و ولنگارى نبود ، روى منظور و هدف بود ، هدف هم بىآبرو ساختن و از اعتبار انداختن پيغمبر بود كه به هدفشان نرسيدند . قرآن مىگويد : بدانيد آنها يك دستهء بهم وابستهء از ميان خود شما بودند ؛ و بعد مىگويد : ولى اين شرى بود كه نتيجهاش خير بود و در واقع اين شر نبود : لا تَحْسَبوهُ شَرّاً لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ گمان نكنيد كه اين يك حادثهء سوء و شكستى براى شما مسلمانان بود ؛ خير ، اين داستان با همهء تلخى آن ، به سود جامعهء اسلامى بود .
چرا داستان « افك » خير بود ؟
حال چرا قرآن اين داستان را خير مىداند نه شر و حال آن كه داستان بسيار تلخى بود ؛ داستانى براى مفتضح كردن پيغمبر اكرم ساخته بودند و روزهاى متوالى ( حدود چهل روز ) گذشت تا اين كه وحى نازل شد و تدريجاً اوضاع روشن گرديد . خدا مىداند [ در اين مدت ] بر پيغمبر اكرم و نزديكان آن حضرت چه گذشت !
اين را به دو دليل قرآن مىگويد خير است : يك دليل اين كه اين گروهِ منافق شناخته شدند . در هر جامعهاى يكى از بزرگترين خطرها اين است كه صفوفْ مشخص نباشد ، افراد مؤمن و افراد منافق همه در يك صف باشند . تا وقتى كه اوضاع آرام است خطرى ندارد ؛ يك تكان كه به اجتماع بخورد ، اجتماع از ناحيهء منافقينِ خودش بزرگترين صدمهها را مىبيند . لهذا مطلقِ حوادثى كه براى جامعه رخ مىدهد كه در نتيجه آزمايش پيش مىآيد و باطنها آشكار مىشود ، مؤمنها در صف مؤمنين قرار مىگيرند و منافقها پردهء نفاقشان دريده مىشود و در صفى كه شايستهء آن هستند قرار مىگيرند ، يك خير بزرگ براى جامعه است .