پيغمبر است . ولى اينجا كه مىرسد نمىگويد : وَ اعِدْ لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتَ مِنْ قُوَّةٍ اى پيغمبر ! اى رئيس مسلمين ! اى ولىّ امر مسلمين ! هر مقدار نيرو كه براى تو ممكن است آماده كن . يك دفعه مخاطب ، عموم مسلمين قرار مىگيرند : اى مسلمين ! عموماً ، هرچه نيرو برايتان ممكن است آماده كنيد ؛ چون اين نيرو ، نيرويى نيست كه فقط رئيس مسلمين بايد آماده كند ؛ يك مقدار آن ، مجهز شدن خود افراد است . افرادند كه بايد تعليمات ببينند و خبرويّت و آمادگى پيدا كنند . با اينكه در اينجا هم وظيفهء سنگين به عهدهء ولىّ امر مسلمين است ، اما به واسطهء كمال اهميت ، از اينكه مخاطب ، ولىّ امر مسلمين باشد مىگذرد و عموم را مخاطب قرار مىدهد : وَ اعِدّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ هرچه مىتوانيد نيرو تهيه كنيد وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ يك مثال ذكر مىكند : و از اسبان بسته كه مظهر و دليلى است بر مهيا بودن نيروها ، چون در قديم اسب نقش مهمى در جنگ داشت ؛ يك سپاه وقتى مىخواست آماده باشد ، يكى از وسائل آمادگىاش اسبان بستهء آماده به كار بود كه وقتى اعلام بسيج مىشد فوراً اين اسبها را سوار مىشدند و مىرفتند . تُرْهِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ كه به اين وسيله رعب و شخصيت شما در دل دشمنان خدا و دشمنان شما وجود داشته باشد ، وقتى كه نيروى شما را در نظر مىگيرند دلشان بلرزد ، و خلاصه روى شما حساب كنند .
جملهاى است از يكى از فيلسوفان معاصر اروپا ؛ مىگويد : « پيمانها بدون شمشير جز كلماتى بر روى كاغذها نيستند . » سخنى بسيار اساسى است : تو به پيمان خودت وفادار باش اما اتكايت به وفاى طرف نباشد . از ناحيهء خودت وفادار باش ولى به وفاى طرف هرگز متكى مباش . نيرويت مهيا باشد كه اگر طرف خواست پيمان را نقض كند با نيرو با او روبرو بشوى . گويى اين فيلسوف حرف خودش را از اين آيات قرآن اقتباس كرده است . قرآن بعد از اينكه آنهمه توصيه مىكند به امر انسانى وفاى به عهد و پيمان ، در واقع اينطور مىگويد : خودتان وفادار باشيد ولى به انسانيت ديگران اعتماد نكنيد . نيرويتان را آماده داشته باشيد كه اگر آنها با نيرو با شما روبرو شدند شما نيز با نيرو با آنها روبرو بشويد و به موجب آن ، شخصيت خودتان را به دشمنان خدا و دشمنان خودتان ثابت كنيد كه وقتى فكر شما را مىكنند دلشان بلرزد . وَ اخَرينَ مِنْ دونِهِمْ لاتَعْلَمونَهُمْ اى بسا دشمنانى هستند كه شما آنها را نمىشناسيد اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ فقط خدا مىشناسد .
وَ ما تُنْفِقوا مِنْ شَىْءٍ فى سَبيلِ اللَّهِ يُوَفَّ الَيْكُمْ وَ انْتُمْ لاتُظْلَمونَ . فوراً مسئلهء انفاق را
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 315
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣١٥