سنگ بند نمىشد . تو خيال كردهاى كه اين اجتماع را با همان سياست خودت حفظ كردهاى ؟ ! اگر مردم دزدى نمىكنند ، به خاطر تو دزدى نمىكنند ؟ ! صدى نود مردمى كه دزدى نمىكنند به خاطر على عليه السلام و دستورهاى على و امثال على است . صدى نود مردمى كه فحشا نمىكنند ، به ناموس تو خيانت نمىكنند ، به خاطر همان على عليه السلام و دستورهاى على است . تو خيال كردهاى على عليه السلام شكست خورد ؟ !
اين است كه مىفرمايد : وَ لايَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَروا سَبَقوا انَّهُمْ لايُعْجِزونَ . ما بايد اين فكر را از دِماغ خودمان بيرون بياوريم كه حق پيش نمىرود ، مردم تابع ظلم هستند ، اساس دنيا بر ظلم و ناحقى است . اينطور نيست . اين مقدارى هم كه از زندگى بشر باقى است ، به اعتبار همان پيوندهاى محكمى است كه اهل حق و اهل راستى و درستى برقرار كردهاند . البته گفتم مقصود [ از آيهء مذكور ] اين نيست [ كه خدا مىگويد ] كافران بر ما پيروز نمىشوند . كافران كه نمىخواهند با خدا كشتى بگيرند .
مقصود اين است كه راه آنها بر راه ما هرگز پيروز نمىشود ، پس كارى بكنيد كه در راه ما باشيد . وَ اعِدّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ اخَرينَ مِنْ دونِهِمْ لاتَعْلَمونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ . خوب ، راه ما چيست ؟ آيا راه ما فقط اين است كه به عهد خود وفادار باشيد ، راستگو باشيد ، درست كردار باشيد ، خدا را عبادت كنيد ، برويد در مسجدها و پيوسته دعا كنيد ؟ نه ، راه ما فقط معنويات نيست ، ماديات هم هست . راه اسلام راه جامع است . بعد از آن آيات مىگويد : وَ اعِدّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ براى مقابله با دشمنان ، تا آن حدى كه برايتان ممكن است نيرو تهيه كنيد . ما اينها را فراموش كردهايم . ويل دورانت مىگويد : هيچ دينى به اندازهء اسلام پيروان خود را به قوّت و نيرومندى دعوت نكرده است . آيه مىگويد در مقابل دشمن تا آنجا كه برايتان مقدور است نيرو تهيه كنيد . ديگر نمىگويد چه تهيه كنيد . بعضى مفسرين مثل علامه طباطبايى از اين آيه نكتهء خوبى استنباط كردهاند . مىگويند در آيات پيش مخاطب فقط شخص پيغمبر است ، در اين آيه مخاطب عموم مردم است .
آيات پيش چنين بود : انَّ شَرَّ الدَّوابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذينَ كَفَروا فَهُمْ لايُؤْمِنونَ . الَّذينَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضونَ عَهْدَهُمْ آنها كه تو با آنان پيمان بستى و پيمانشان را نقض كردند فَامّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ آنجا كه تو بر آنها پيروز مىشوى چنين كن . وَ امّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيانَةً آنجا كه تو به عنوان رئيس مسلمين خوف و بيم خيانت آنها را پيدا كردى ، پيمانشان را الغاء كن يعنى اقاله كن ، [ منتفى بودن آن را ] به آنها اعلام كن . همه جا مخاطب خود
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 314
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣١٤